محوريت بوم مدينه در حديث و پيدايي گفتمان فرابومي حديث در ميان محدثين اهل ‌سنت در دو سدۀ نخست هجري

رسول خدا (ص) در مدينه با تفسير آيات قرآن و بيان حديث، دانش حديث را بنيان نهاد. استماع و نقل احاديث توسط صحابه و تابعين در مدينه، ظهور فقها و محدثان برجسته‌اي چون فقهاي سبعه و مالك بن انس در آنجا و سياست‌هاي مذهبي امويان سبب پيدايي و مرجعيت بوم مدينه در نقل و نشر حديث گرديد. مسئلۀ اصلي اين مقاله، تبيين مرجعيت و برتري محدثان مدني اهل‌سنت در دو سدۀ اول، و شناسايي و تحليل زمينه‌ها و عوامل مؤثر در شكل‌گيري گفتمان حديث فرابومي در پذيرش، نقل، ثبت و اعتبار روايات محدثان غيرمدني است. شواهد تاريخي بيانگر اين است كه با گسترش اسلام در سرزمين‌هاي مختلف، مهاجرت صحابۀ مدني براي فتوحات و تبليغ اسلام، تشكيل حلقه‌هاي حديثي در شهرهايي چون كوفه و بصره با محوريت صحابه، اجتماع محدثان در بغداد به‌عنوان مركز حكومت فراقومي عباسيان، رحلۀ‌ محدثان به شهرهاي مختلف براي طلب حديث زمينه‌ها و عوامل اصلي مؤثر در شكل‌گيري و نهادينه شدن تدريجي گفتمان فرابومي حديث فراهم شد.