برآورد پارامترهاي ژنتيكي صفات مهم زراعي در ژنوتيپ‌هاي كلزا به روش داي‌آلل گريفينگ

مقدمه و هدف: كلزا يكي از مهم‌ترين گياهان دانه روغني جهت تأمين روغن و كنجاله مورد نياز است. براي توسعه سطح زير كشت آن، معرفي ارقام جديد با تنوع ژنتيكي بالا از طريق برنامه‌هاي به‌نژادي داراي اهميت فراواني است.مواد و روش‌ها: با هدف ايجاد تنوع ژنتيكي جديد و ارزيابي پارامترهاي ژنتيكي، يازده ژنوتيپ بهاره كلزا با استفاده از روش داي‌آلل كامل تلاقي داده شد و صفات مختلف والدين و نتاج F1 در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار مورد ارزيابي قرار گرفتند.يافته‌ها: تجزيه واريانس داده‌ها نشان داد صفات روز تا شروع گلدهي، روز تا رسيدن فيزيولوژيك، ارتفاع گياه، تعداد خورجين در گياه، تعداد دانه در خورجين، وزن هزار دانه و عملكرد دانه در ژنوتيپ‌ها و دورگ‌هاي حاصل معني‌دار بودند. اين نتايج بيانگر وجود تنوع ژنتيكي كافي در بين ژنوتيپ‌ها بود. تجزيه پارامترهاي ژنتيكي با روش اول گريفينگ مدل دوم معني‌دار بودن واريانس‌هاي GCA، SCA و REC صفات مختلف را نشان داد كه بيانگر كنترل صفات مورد بررسي توسط اثرات افزايشي، غير افزايشي ژن‌ها و سيتوپلاسمي بود. تجزيه تركيب‌پذيري نشان داد كه در ميان والدين، ژنوتيپ SRL-97-1 داراي بيشترين مقدار GCA براي صفات رسيدن فيزيولوژيك، تعداد خورجين در بوته، وزن هزار دانه و عملكرد دانه بود. همچنين، تلاقي SRL-97-4×SRL-96-20 و SRL-97-15×SRL-97-3 به ترتيب داراي بيشترين مقدار SCA و REC براي عملكرد دانه بودند. به‌علاوه، صفات ارتفاع بوته، تعداد خورجين در بوته و عملكرد دانه داراي بيشترين مقدار وراثت‌پذيري عمومي (99 درصد) بودند و عملكرد دانه داراي بيشترين وراثت‌پذيري خصوصي (39 درصد) بود.نتيجه‌گيري: به‌طوركلي، نتايج نشان داد كه در ژنوتيپ‌هاي مورد بررسي تنوع ژنتيكي كافي وجود دارد، به‌طوري‌كه تنوع حاصل از تلاقي اين ژنوتيپ‌ها مي‌تواند براي معرفي ارقام مورد بهره‌برداري قرار گيرد. ژنوتيپ‌هايي با GCA و SCA بالا جهت تشكيل يك جمعيت مناسب جهت توليد نتاج داراي ويژگي‌هايي با عملكرد بالا پيشنهاد مي‌شوند.