غربالگري بيوشيميايي و مولكولي ژنوتيپ‌هاي مختلف برنج براي صفت درجه حرارت ژلاتينه شدن نشاسته

مقدمه و هدف: درجه حرارت ژلاتيني شدن از مهم‌ترين ويژگي تعيين زمان پخت و شاخص مهم كيفيت دانه برنج است. دماي ژلاتيني شدن به‌عنوان دمايي تعريف مي‌شود كه در آن گرانول‌هاي نشاسته برنج شروع به ازدست‌دادن غير قابل برگشت ماهيت و نظم كريستالي خود مي‌كنند. در اين پژوهش به‌منظور تفكيك ارقام گزينشي برنج بر اساس تفاوت در درجه حرارت ژلاتينه شدن به غربالگري فنوتيپي و مولكولي ۵۰ ژنوتيپ مختلف واريته‌هاي محلي و اصلاح‌شده برنج پرداخته شد. مواد و روش‌ها: بذور موردنياز مورد مطالعه از كلكسيون مؤسسه تحقيقات برنج كشور تهيه شده و پس از كشت در مزرعه تحقيقاتي مؤسسه تحقيقات برنج بذور توليد شده برداشت و اندازه‌گيري صفت درجه حرارت ژلاتيني شدن دانه‌هاي برنج بر پايه آزمون سنجش فنوتيپي با روش هيدروكسيد پتاسيم 1/7 دهم درصد و ارزيابي مولكولي با استفاده از نشانگر (Alk) (از ژن‌هاي كنترل‌كننده دماي ژلاتيني شدن) انجام شده و جهت تحليل همبستگي ميان ژن‌ها و فنوتيپ، از مدل رگرسيون لجستيك استفاده گرديد.يافته‌ها: بر اساس ارزيابي فنوتيپي بر پايه صفت بيوشيميايي درجه حرارت ژلاتيني ايجاد شده براي نمونه‌هاي مختلف برنج، مشخص گرديد از ۵۰ ژنوتيپ، ۳۳ رقم با درجه حرارت ژلاتيني شدن ۳ تا ۵ و ۱۷ مورد با درجه حرارت ژلاتيني شدن ۷-۶ بود. در ارزيابي مولكولي نشانگر (Alk) 33 رقم با درجه حرارت ژلاتيني شدن 3 تا 5 را از هم تفكيك كرد.نتيجه‌گيري: روش هيدروكسيد پتاسيم 1/7 دهم درصد كارايي لازم جهت متمايز نمودن ژنوتيپ‌هاي با درجه حرارت ژلاتيني شدن مختلف را دارد. نشانگر (Alk) نيز كارايي لازم در تفكيك ژنوتيپ‌هاي با درجه حرارت ژلاتيني شدن متوسط را دارد.