منطقه‌گرايي ايران‌ با سازمان همكاري شانگهاي‌ در مقايسه با اتحاديه اقتصادي اوراسيا

منطقه‌گرايي در محيط پيرامون ايران نسبت به اروپا، آمريكا و جنوب شرق آسيا، نتايج ضعيف‌تري داشته است. در اين منطقه، دو نهاد منطقه‌گرايي ديرپا (اكو و شوراي همكاري خليج فارس) و نوپا (سازمان همكاري شانگهاي و اتحاديه اقتصادي اوراسيا) تشكيل شده‌اند. اهميت منطقه‌گرايي در تحقق اهداف توسعه، نيازمند تصميم‌گيري عمل‌گرايانه ايران در همكاري با بلوك‌هاي فعال منطقه است. در نوشتار پيش رو تلاش شده است تا با بهره‌گيري از چارچوب تئوريك «منطقه‌گرايي» و روش پژوهش تحليل محتوا و موردكاوي تطبيقي، در پاسخ به اين پرسش كه از ابتداي شكل‌گيري سازمان همكاري شانگهاي‌ و اتحاديه اقتصادي اوراسيا تاكنون، طي سال‌‌هاي 2000 تا 2019، «همگوني‌ و تجانس شاخص‌هاي اقتصاد كلان» و «همگرايي تجارت درون ‌و فرا‎منطقه‌اي» در كدام‌يك از اين دو نهاد منطقه‌اي بهتر محقق شده است؟ فرضيه ذيل بررسي شود كه «باوجود اهداف غير اقتصادي سازمان همكاري شانگهاي در مقايسه با اهداف كاملاً اقتصادي اتحاديه اقتصادي اوراسيا، همگوني و تجانس اقتصادي و همگرايي تجاري در سازمان همكاري شانگهاي بهتر از اتحاديه اقتصادي اوراسيا محقق شده است». نتايج پژوهش با محوريت تجانس‌‌ و همگوني اقتصادي ‌و ارزيابي كارآمدي‌‌ و همگرايي تجارت درون ‌‌و فرامنطقه‌اي اين ‌دو نهاد با تأكيد بر تجارت ايران (2019-2000) گوياي آن است كه براي هر دو نهاد، همگوني و تجانس اقتصادي متأثر از شكل‌گيري منطقه‌گرايي رخ نداده است، با اين وجود كارآمدي همگرايي تجاري در سازمان همكاري شانگهاي ملموس‌تر و معني‌دار‌تر از اتحاديه اقتصادي اوراسيا بوده است.