اثر كود‌هاي زيستي نيتروژن و فسفر بر رنگيزه‌هاي فتوسنتزي، عملكرد، اجزاي عملكرد و محتواي پروتئين دانه دو رقم نخود‌فرنگي (.Pisum sativum L) در سطوح مختلف آبياري

به‌منظور ارزيابي اثر كود‌هاي زيستي بر رنگيزه‌هاي فتوسنتزي، عملكرد، اجزاي عملكرد و محتواي پروتئين دانه دو رقم نخود‌فرنگي  (Pisum sativum L.) تحت سطوح مختلف آبياري، آزمايشي به‌صورت كرت‌هاي دوبار خرد شده در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در مزرعه‌‌اي واقع در شهرستان فارسان، در سال‌ زراعي 1400 انجام شد. عامل اصلي شامل تيمار‌هاي آبياري در سه سطح (آبياري پس از50 (I1)، 75 (I2) و 100 (I3) ميلي‌متر تبخير تجمعي از تشتك تبخير كلاس A)، عامل فرعي شامل منابع مختلف كود زيستي در چهار سطح ( شاهد بدون كود، كود زيستي نيتروژن (ازتوبارور1)، كود زيستي فسفر (فسفات‌بارور-2) و كود زيستي نيتروژن + فسفر) و عامل فرعي‌فرعي شامل ارقام مختلف نخود‌فرنگي در دو سطح (رقم ولف هلندي و رقم مجارستاني) بود. نتايج نشان داد كه در رقم مجارستاني تنش خشكي ملايم، محتواي كلروفيلa و b برگ را افزايش داد ولي تنش خشكي شديد آن‌ها را كاهش داد. در رقم ولف هلندي هر دو سطح تنش خشكي ملايم و شديد ميزان كلروفيل a و b را كاهش داد. در هر دو رقم تنش خشكي ملايم محتواي كاروتنوئيد‌ها را افزايش داد ولي با شدت يافتن تنش خشكي از ميزان كاروتنوئيد‌ها كاسته شد. كود‌هاي زيستي به‌ويژه در شرايط تنش خشكي در بهبود محتواي كلروفيل a، b و كاروتنوئيد‌ها مؤثر بودند. تنش خشكي عملكرد و اجزاي عملكرد دانه را در هر دو رقم مورد بررسي كاهش داد ولي استفاده از كود‌هاي زيستي سبب تعديل اثر كم ‌آبي شد. براساس نتايج به‌دست آمده، بيشترين عملكرد دانه مربوط به رقم مجارستاني در شرايط آبياري كامل (I1) و كاربرد كود زيستي نيتروژن بود. تحت شرايط تنش خشكي ملايم و شديد (I2 و I3)، نيز بيشترين عملكرد دانه به‌ترتيب با بهكاربردن كود زيستي فسفر و تيمار تلفيقي نيتروژن + فسفر و از رقم مجارستاني به‌دست آمد. رقم مجارستاني در مقايسه با رقم ولف‌ هلندي تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف و عملكرد دانه بيشتري در هردو شرايط تنش و نرمال داشت، ولي وزن هزار دانه رقم ولف‌ هلندي بيشتر بود. بنابراين، در مجموع رقم مجارستاني به‌ويژه در شرايط تنش خشكي كارآمدتر مشاهده شد. محتواي پروتئين دانه تحت تأثير رقم قرار نگرفت. بيشترين درصد پروتئين دانه مربوط به تيمار آبياري I2 و كود زيستي نيتروژن + فسفر بود. در مجموع از آنجايي كه بيشتر مناطق كشور، به‌ويژه در سال‌هاي اخير با تنش خشكي مواجه هستند، انتخاب ارقام مقاوم‌تر در برابر كم ‌آبي و كاربرد كود‌هاي زيستي جهت كاستن از آثار سوء تنش خشكي مفيد به‌نظر مي‌رسند.