انگيزه‌هاي بازتاب عشق در ديوان عارف قزويني

از ميان انواع ادبي بي‌ترديد ژانر غنايي گسترده‌ترين ژانر است. عده‌اي از پژوهشگران معاصر آن را قديمي‌ترين ژانر ادبي دانسته‌اند و به شاخه‌هاي متعددي تقسيم كرده‌اند. يكي از مهم‌ترين مباحث در حوزۀ انواع ادبي و چه بسا مهم‌ترين مبحث در حوزۀ اين نوع ژانر، عشق است. هدف از پژوهش پيش‌رو آن است تا به شيوۀ توصيفي ـ تحليلي، انگيزه‌هاي مؤلّفۀ عشق در ديوان عارف قزويني، بررسي و جلوه‌هاي گوناگون آن از منظر عارف بيان شود. از مجموع 229 عنوان شعري كه در ديوان عارف قزويني در قالب‌هاي گوناگون قصيده، غزل، مثنوي، دوبيتي، تك بيت و تصنيف ذكر شده است، قريب به 106 مورد به شكل مستقيم يا غيرمستقيم به مؤلّفۀ عشق اختصاص دارد؛ يعني حدود 46 درصد از حجم كل ديوان عارف. قطعاً انگيزه‌هاي متعددي بر كاربرد اين مؤلّفه در ديوان عارف مؤثر بوده است. بر اساس بررسي‌هاي صورت گرفته مهم‌ترين انگيزه‌هاي عارف قزويني از كاربرد اين مؤلّفه، وطن‌خواهي و عشق به وطن و سرزمين، تصنيف‌سازي و تجارب عشقي، عشق و محبت به دوستان و مردم، استقبال از اشعار عاشقانۀ ديگر شعرا، زندگي پرتب و تاب و فشارهاي سياسي بوده است.