تأثير بحران‌هاي طبيعي بر وضعيت روستاييان استان اصفهان در دورۀ پهلوي (1304-1357)

شرايط اقليمي نامناسب و بحران‌هاي طبيعي از مهم‌ترين مخاطراتي است كه زندگي روستاييان و موجوديت روستاها را در معرض تهديدهاي مختلف قرار مي‌دهد. مرگ‌ومير انسان‌ها و احشام، تخريب خانه‌ها و شبكۀ آب‌هاي زيرزميني، ازبين‌رفتن محصولات و كمبود مواد غذايي، فقر، بيكاري و مهاجرت، نمونۀ اين تهديدها است. بررسي اسناد و گزارش‌هاي موجود از دورۀ پهلوي نشان مي‌دهد از ميان مخاطرات طبيعي در استان اصفهان، سه بحران خشكسالي، سيل و آفات گياهي بيشترين تأثير منفي را در روستاها داشته است. براين‌اساس، پژوهش حاضر به روش توصيفي-تحليلي و بر پايۀ منابع كتابخانه‌اي و اسنادي به اين سؤال پاسخ مي‌دهد كه چرا روستاييان استان اصفهان دورۀ پهلوي در رويارويي با بحران‌هاي طبيعي، روستاها را ترك مي‌كردند. هدف پژوهش، تحليل آثار بحران‌هاي خشكسالي، سيل و آفات نباتي بر وضعيت روستاييان استان اصفهان در دورۀ پهلوي (1304-1357) است. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد پيامدهاي حوادث مزبور از جمله ناپايداري اقتصاد كشاورزي، بيكاري و فقر، بر زندگي روستاييان استان اصفهان در دورۀ پهلوي تأثير نهاد. كمبود اعتبارات عمراني روستايي و بخش كشاورزي، نبود نيروي انساني متخصص در برنامه‌ريزي روستايي و آشنا با مديريت بحران، تمركزگرايي و فراهم‌نبودن فرصت شغلي در روستاها نيز اثرات زيان‌آور اين عوامل را تقويت مي‌كرد. درنتيجه روستاييان فقير با توجه به ازدست‌دادن حداقل امكانات زندگي خويش، راه‌حلي جز مهاجرت نمي‌يافتند و اين پديده پيوسته روبه‌رشد بود. تمركز بر يك موضوع اجتماعي در مقطعي از تاريخ گذشتۀ استان اصفهان با استفاده از اسناد نويافته و بررسي و تحليل داده‌هاي موجود در اين دسته از منابع، نشانگر نوآوري موضوع است.