مطالعه تطبيقي كاركرد پيرامتني طرح جلد كتاب در دهه هفتاد هجري شمسي و بازطراحي كنوني آن

پيرامتنيت، به عنوان يكي از انواع پنج‌گانه ترامتني، توسط ژرار ژنت، منتقد و نشانه‌شناس فرانسوي، در چهارچوب پارادايم ساختارگرايي مطرح شده است. پيرامتن‌ها، پاره‌متن‌هايي هستند پيرامون متن مركزي كه آستانه‌اي براي ورود به اثر و دريافت آن به شمار مي‌آيند. پژوهش حاضر با بهره‌گيري از روش توصيفي تحليلي و ابزار جمع‌آوري اطلاعات كتابخانه‌اي در صدد پاسخگويي به اين پرسش است: جلد كتاب به عنوان پيرامتن دروني همزمان در طراحي اوليه و بازطراحي، دچار چه تغييراتي گشته است و ارتباط آن با گفتمان‌هاي مسلط دوره خلق اثر چيست؟ پيكره مطالعاتي، چهار عنوان كتاب ادبي است كه در دهه هفتاد هجري شمسي به چاپ رسيده و پس از گذشت نزديك به دو دهه، با طرح جلد جديد، تجديد چاپ گشته‌اند. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد، پيرامتن جلد كتاب و تغييرات آن، برساخته‌اي از عوامل فرامتني نظير بافت فرهنگي جامعه، گفتمان‌هاي هنري رايج در دوره خلق اثر، سياست‌هاي نشر و توليد و همچنين تغييرات تكنولوژيك است؛ از سوي ديگر با مطالعه نقش پيرامتني جلد كتاب در مي‌يابيم، در طول دو دهه، كاركرد پيرامتن‌ها، از بستر توصيفي و روايي خارج شده و به سمت كاركرد دلالت نهان و اغواگري، تغيير مسير داده است تا جايي كه مي‌توان گفت پيرامتن خود به متني مستقل بدل شده است.