مطالعه آلودگي هاي باكتريايي برخي آثار مكتوب نفيس مركز اسناد آستان قدس رضوي

تجزيه زيستي مواد آلي در چرخه عناصر، بسيار با اهميت است؛ اما در مورد آثار موزه‌اي و آرشيوي، اين تجزيه كه به آن فرسودگي زيستي گفته مي‌شود، موجب از دست رفتن اطلاعات با ارزشي مي‌شود، كه محققين به دنبال كاهش اين آسيب‌ها هستند. هدف از اين پژوهش بررسي آسيب‌شناسي باكتريايي برخي نسخ نفيس خطي نگهداري شده در مركز اسناد آستان قدس رضوي مشهد بود. در اين مطالعه با استفاده از روش‌هاي كلاسيك و مولكولي، آلودگي‌هاي باكتريايي پنج اثر نفيس بررسي گرديد. نمونه برداري با استفاده از سه روش سوآب مستقيم، سوآب مرطوب شده در سرم فيزيولوژي و غشاء نيتروسلولز انجام شد. آلودگي باكتريايي هواي مخزن با استفاده از روش پليت باز انجام گرديد. در مجموع 72 سويه باكتريايي جداسازي شد كه از ميان آن‌ها 28 سويه با روش مولكولي شناسايي شدند كه غالب آنها مربوط به شاخه Firmicutes بودند. باكتري Bacillus atrophaeus با 38.6% فراواني، داراي بالاترين پراكندگي بود. گونه‌هاي باكترياييStaphylococcus hominis و B. altitudinis تنها در نمونه‌هاي مربوط به هوا جداسازي شدند. جامعه ميكروبي كتب و هوا 53% شباهت نشان دادند، كه نشان دهنده منبع احتمالي آلودگي ميكروبي با منشا هوا مي‌باشد. حضور باكتري‌هاي مشابه (23.5%) در هواي اتاق بافري و هواي مخزن تأييد‌كننده اين مسئله بود. نتايج حاصل از اين پژوهش، حضور باكتري‌ها را در بسترهاي كاغذي و چرمي كتب مطالعه شده به خوبي نشان مي‌دهد و از طرفي شناخت آلاينده‌هاي باكتريايي هوا، كمك به بهبود روش‌هاي تهويه‌ مخازن و كتابخانه‌ها مي‌نمايد. شناخت اين عوامل به انتخاب روش‌هاي كارآمد حفاظت و مرمت آثار مكتوب كمك شاياني خواهد نمود.