بررسي روابط صفات مرتبط با تحمل در برابر تنش خشكي با استفاده از تجزيه همبستگي كانونيك در گياه گلرنگ

ايران يكي از كشورهاي خشك و نيمه‎خشك جهان محسوب مي‎شود كه مطالعه ويژگي‎هاي ارقام گياهي از جمله گلرنگ تحت تنش خشكي در شرايط آن داراي اهميت است. در اين راستا شناسايي ارتباط صفات مختلف تحت شرايط تنش خشكي، به انتخاب ارقام متحمل بر پايه اين صفات كمك خواهد كرد. به اين منظور آزمايشي به‎صورت كرت‎هاي خرد‎شده با طرح پايه بلوك‎هاي كامل تصادفي در چهار تكرار با سه سطح تنش شامل تنش خشكي شديد (آبياري بعد از 250 ميلي‎متر تبخير از سطح تشتك تبخير كلاس A)، تنش خشكي ملايم (آبياري بعد از 175 ميلي‎متر تبخير) و نرمال (آبياري بعد از 100 ميلي‎متر تبخير) به‎عنوان عامل اصلي و 10 رقم گلرنگ به‎عنوان عامل فرعي اجرا گرديد. در اين آزمايش تنش خشكي از مرحله افزايش طول ساقه‎ اعمال شد. تجزيه همبستگي كانونيك نشان داد بين جفت متغيرهاي كانونيكي حاصل از صفات فيزيولوژيكي با صفات مورفولوژيك همبستگي معني‎دار وجود دارد. بين پتانسيل كل آب برگ با متغير كانونيكي مربوطه و هم‎چنين بين وزن تر بوته و تعداد شاخه فرعي با متغير كانونيكي مربوطه همبستگي بالايي وجود داشت. ارقامي كه پتانسيل كل آب برگ بالاتري در شرايط تنش داشته باشند، وزن تر بوته و ساير صفات مورفولوژيك (به غير از ارتفاع بوته) بيشتري نيز دارند؛ بنابراين ارقامي كه وزن تر بوته و تعداد شاخه فرعي بيشتري دارند از پتانسيل كل آب برگ بيشتري نيز برخوردارند و با در نظر گرفتن آن مي‎توان كارايي انتخاب را افزايش داد. هم‎چنين بر طبق نتايج مقايسه ميانگين رقم پرنيان متحمل‎ترين و ارقام پديده و زرقان حساس‎ترين ارقام تحت تنش خشكي در اين آزمايش بودند.