ارزيابي پاسخ لاين‌هاي نيمه‌خواهري چغندرقند (Beta vulgaris L.) نسبت به تنش خشكي

كمبود منابع آب و بالطبع آن خشكي در زمره شديدترين عوامل تنش‌زاي محيطي قرار دارد كه بر رشد و بهره‌وري محصول چغندرقند تأثير نامطلوبي مي‌گذارد. با اين وجود، بهره‌وري آب اين گياه را مي‌توان با استفاده از ژنوتيپ‌هاي متحمل در برابر كمبود آب ارتقا بخشيد. در مطالعه حاضر به ارزيابي لاين‌هاي گرده‌افشان چغندرقند كه با هدف ايجاد والد‌هاي پدري متحمل به خشكي طي يك برنامه به‌نژادي مدون در طول چندين سال انجام شده بود، پرداخته شد. بدين منظور آزمايشي با 20 لاين گرده‌افشان و سه لاين شاهد در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي در دو محيط آبياري نرمال و تنش خشكي در سال 1393 با سه تكرار اجرا گرديد. بر اساس ميزان عملكرد ريشه در شرايط نرمال و تنش خشكي شاخص‌هاي مختلف تحمل و حساسيت به تنش برآورد شدند كه در ميان آن‌ها شش شاخص بهره‌وري متوسط، بهره‌وري متوسط ژئومتريك، تحمل به تنش، ميانگين هارمونيك، عملكرد و مقاومت به خشكي همبستگي مثبت و قابل ملاحظه‌اي با عملكرد ريشه تحت هر دو شرايط نرمال و تنش داشتند. تجزيه به مؤلفه‌هاي اصلي عملكرد ريشه در هر دو شرايط و شاخص‌هاي برآورد شده نشان داد كه دو مؤلفه اول در مجموع بيش از 99 درصد تغييرات را تبيين مي‌كند. بر اساس ضرايب به‌دست‌آمده از تجزيه به مؤلفه اصلي، مؤلفه اول تحت عنوان مؤلفه پتانسيل عملكرد ريشه و تحمل به خشكي و مؤلفه دوم تحت ‌عنوان مؤلفه حساسيت به خشكي نام‌گذاري شدند. در نهايت بر اساس نتايج حاصله، سه لاين S1– 950077، S1– 950123 و S1– 950116 تحت عنوان متحمل‌ترين لاين‌ها معرفي شدند.