تجمع و انتقال مجدد مواد فتوسنتزي در گندم: جنبه‎هاي زراعي و مورفو- فيزيولوژيكي

جهت اصلاح و معرفي ارقام گندم با عملكرد دانه بالا ضروري است آگاهي و دانش ما در خصوص صفات فيزيولوژيكي مرتبط با آن افزايش يابد. ذخيره مواد فتوسنتزي در ساقه و انتقال مجدد آن‎ها به دانه از مهم‎ترين صفات فيزيولوژيكي مرتبط با عملكرد دانه و مقاومت به تنش‎هاي محيطي در گندم است. تركيب اصلي مواد ذخيره شده در ساقه گندم كربوهيدرات‎هاي محلول در آب مي‎باشد. كربوهيدرات‎ها در ميانگره‎هاي ساقه، زماني تجمع مي‎يابند كه ساختار آن ميانگره تكميل شده باشد. ارقام گندم با طول و وزن مخصوص (نسبت طول به وزن ميانگره) مناسب ساقه، گنجايش بيشتري براي تجمع مواد فتوسنتزي در ساقه خود دارند. در شرايط مطلوب محيطي، مقدار ذخيره‎سازي در ساقه افزايش مي‎يابد. انتقال مجدد مواد ذخيره‎اي ساقه، زماني اتفاق مي‎افتد كه فتوسنتز جاري جواب‎گوي نياز دانه‎ها نمي‎باشد. پايه‎هاي فيزيولوژيك نحوه رسيدن پيام براي شروع انتقال مجدد به طور كامل مشخص نشده است. احتمالاً سطح ساكاروز و غلظت هورمون آبسزيك اسيد در ساقه در شروع تجزيه ذخاير نقش داشته باشند. مقدار انتقال مجدد در هر رقم، توسط مقدار ذخيره‎سازي ساقه و كارايي انتقال مجدد تعيين مي‎شود. كارايي انتقال مجدد نيز توسط تعداد و وزن دانه (قدرت مخزن) مشخص مي‎گردد. تنش‎هاي محيطي زمان شروع و مقدار انتقال مجدد را تحت تأثير قرار مي‎دهند. مقدار مشاركت انتقال مجدد در پر كردن دانه گندم متغير بوده و بسته به رقم، شرايط محيطي و تغييرات وزن دانه تغيير مي‎كند. رابطه مشخصي بين عملكرد دانه و انتقال مجدد مشاهده نمي‎شود. اين امر نشان مي‎دهد اصلاح ارقام با انتقال مجدد بالا و عملكرد دانه بالا كار ساده‎اي نمي‎باشد.