شناسايي ابزارهاي مديريت ريسك در مزارع پرورش ماهي قزل‌آلا و تأثير آن بر كارايي فني مزارع در شهرستان ماهنشان

زمينه مطالعاتي: عدم قطعيت و ريسك در زير بخش آبزي‌پروري همانند ساير زير بخش‌هاي كشاورزي به خاطر شرايط نامساعد آب و هوايي، شيوع بيماري‌ها و نوسانات قيمت شكل مي‌گيرد. طبيعتاً به واسطه وجود عوامل غيرقابل كنترل و ريسك انتظار مي‌رود كارايي واحدهاي توليدي نيز تنزل پيدا ‌كند. هدف: هدف از اين مطالعه شناسايي ابزارهاي مديريت ريسك بكارگرفته شده در مزارع پرورش ماهي قزل‌آلا و اثر اين ابزارها بر كارايي فني مزارع در شهرستان ماهنشان مي باشد. روش كار: در اين مطالعه، ابزارهاي مديريت ريسك در مزارع پرورش ماهي در قالب دو دسته؛ راهبرد مديريت ريسك درون‌مزرعه‌ايي و برون‌مزرعه‌ايي مورد تحليل قرار گرفت و تابع ناكارايي فني مزارع نيز از طريق تابع توليد مرزي تصادفي برآورد شد. داده‌هاي مورد نياز به روش نمونه‌گيري تصادفي طبقه‌بندي متناسب در سال 1399 به دست آمد. نتايج: نتايج نشان داد كه پرورش‌دهندگان از بين راهبردهاي مديريت ريسك درون‌مزرعه‌ايي، بيشتر ابزار انتخاب تكنولوژي با ريسك كمتر و از بين راهبردهاي مديريت ريسك برون‌مزرعه‌ايي، بيشتر ابزار تأمين مالي را مورد استفاده قرار مي‌دهند. نتايج برآورد تابع ناكارايي فني نشان داد كه افزايش سن، تعداد دوره‌هاي آموزشي و پرورش ماهي به عنوان شغل اصلي، كارايي فني مزارع را افزايش داده و با افزايش تعداد استخرها، كارايي فني كاهش مي‌يابد. همچنين ملاحظه شد كه ابزار مديريت ريسك انتخاب تكنولوژي با ريسك كمتر اثر منفي و ابزارهاي انعطاف‌پذيري و استفاده از قراردادهاي بازاريابي اثر مثبتي بر كارايي فني پرورش‌دهندگان دارند و به موازات افزايش استفاده از اين ابزارها، كارايي فني مزارع نيز افزايش مي‌يابد. يافته‌هاي تحقيق مؤيد آن است كه حدود 50 درصد از مزارع داراي كارايي بيش از 90 درصد بوده و مزارع با مساحت استخر 1500 1000 مترمربع با 89 درصد كارايي، داراي بيشترين ميزان كارايي فني مي‌باشند. نتيجه‌گيري نهايي: نتايج مؤيد آن است كه پروش‌دهندگان ماهي بيشتر از ابزارهاي كاهش ريسك در مزارع خود استفاده مي كنند تا از روش‌هاي انتقال ريسك به سايرين و اين امر نيز باعث كاهش كارايي فني آنها مي‌شود. لذا توصيه مي‌شود با توجه به پيشرفت فناوري‌هاي توليدي جديد، بسترهاي لازم براي بهره‌مندي از اين فناوري‌ها كه ممكن است با ريسك بالايي همراه باشد، فراهم شود.