مطالعه گفتمان ديني قالي هاي تصويري دوره قاجار موزه فرش ايران

قالي ايراني نمودي از هويت ايراني- اسلامي بوده كه در شكل گيري گفتمان فرهنگ و هنر ديني موثر واقع شده است. گفتمان قالي هاي تصويري ديني دوره قاجار برگرفته از شرايط اجتماعي، ديني اين دوران است. اين قالي ها روايتي تصويري از مفاهيم ديني بوده اند كه به زبان تصوير با هدف تعليم و انتقال مفاهيم و آموزه هاي ديني در ميان عموم مردم رواج يافته اند. هدف از اين پژوهش، مطالعه نمونه هاي موجود از قالي هاي تصويري با موضوعات ديني موزه فرش ايران در جهت شناخت گفتما ن هاي ديني رايج در قالي ايراني است. در اين راستا قالي هاي تصويري ديني موجود در موزه فرش ايران مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. اين پژوهش در پي پاسخ به اين پرسش بوده كه عناصر و مولفه‌هاي تصويري موجود و تاثير گذار بر قالي هاي تصويري ديني به‌عنوان گفتمان ديني دوران قاجاري كدام موارد هستند؟ نتايج پژوهش حاكي از آن است كه، اين قالي ها زبان گويا و روايتي تصويري در جهت بيان گفتمان و انديشه هاي عرفاني، ديني و هنري مردمان اين دوران مي باشند. مولفه هايي چون اهميت مضامين و داستان هاي قرآني، تصويري بودن و روايت تصويري، بيان مضامين و مفاهيم ديني به زبان تصوير (ويژگي هنرهاي دوران قاجاريه)، تاثيرپذيري از ساير هنرهاي اين دوران چون نقاشي قهوه خانه اي، كاربرد متنوع مضامين ديني، كاربرد هم زمان عناصر زيبايي شناختي سنتي، نقش مايه هاي سنتي و تصويري در ساختار اين قالي ها ديده مي شود. از آن‌جا كه بر جنبه تعليمي بودن قالي هاي تصويري قاجاري تاكيد شده، اين قالي ها همانند داستاني روايي، تصويري از اعتقادات و سلايق مردمان دوران قاجاريه ارائه مي نمايند. استفاده از ساختار سنتي چون محرابي و عناصر نمادين، به همراه تصوير و كاربرد ويژه پيكره هاي انساني (با عنوان شمايل ها) جهت تصويرسازي روايت ها و داستان هاي قرآني و ديني حايز اهميت است.