دلايل غيرتوجيه ‌بخش و ايراد شكاكيت در مصالحه ‌گرايي

مصالحه ‌گرايي، يكي از رويكردهاي مشهور در مواجهه با چالش معرفتي اختلاف‌نظر همتايان است. ولي با اين حال، اين رويكرد با ايرادهايي رو به‌ رو است كه مهم‌ترينش ايراد شكاكيت است. غزاله حجتي در پاسخ به اين ايراد، در مقاله «رويكرد مصالحه‌گرايانه به چالش اختلاف‌نظر ديني» ايده‌اي را طرح مي‌كند كه در آن بر دلايل غيرتوجيه‌بخش تكيه مي‌شود. در مقاله پيش رو، سعي در تدقيق و بررسي اين ايده را دارم. ضمن مقايسه دلايل غيرتوجيه‌بخش در مباحث علوم تجربي، از يك طرف، و مباحث ديني (فلسفي)، از طرف ديگر، تلاش خواهم كرد نشان دهم با اين كه در مباحث علوم تجربي دلايل غيرتوجيه‌بخش مستقل و غيرجانب‌دارانه هستند، دلايل غيرتوجيه‌بخش در مباحث ديني، احتمالاً، جانب‌دارانه و غيرمستقل خواهند بود. اين در حالي است كه مصالحه‌گرا ادعا دارد كه تنها با اتكا به دلايل غيرجانب‌دارانه و مستقل مي‌توان حفظ باورهاي مورد اختلاف را معقول دانست. از اين رو، نتيجه مي‌گيرم كه اتكا بر دلايل غيرتوجيه‌بخش، به تنهايي، نمي‌تواند شكاكيت حاصل از مصالحه‌ گرايي در مباحث ديني (فلسفي) را مرتفع كند.