ارزيابي رابطه بين عملكرد و صفات زراعي در برخي ژنوتيپ‌هاي كنجد با استفاده از تحليل عاملي

به‌ منظور بررسي روابط بين عملكرد و صفات زراعي و نيز مطالعه روابط بين صفات در 12 ژنوتيپ كنجد، آزمايشي در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در سال زراعي 98-1397 در دانشكده كشاورزي و منابع طبيعي دانشگاه خليج ‌فارس انجام شد. نتايج تجزيه واريانس نشان داد كه بين ژنوتيپ‌ها از نظر صفات مورد بررسي اختلاف معني‌دار در سطح احتمال 5 درصد و 1 درصد وجود داشت. بيش‌ترين عملكرد دانه در بوته متعلق به رقم محلي آبادان (45.54 گرم) بود. رقم محلي آبادان بيشترين تعداد دانه در كپسول (68.4) را نيز دارا بود. براساس نتايج حاصل از ضرايب همبستگي، بين وزن هزاردانه با تعداد كپسول در بوته، بين تعداد دانه در كپسول و عملكرد دانه و عملكرد دانه و تعداد كپسول در بوته همبســتگي مثبت و معني‌داري وجود داشت (P 0.01). با انجام تجزيه به مؤلفه‌هاي اصلي سه مؤلفه اول حدود 76 درصد كل تغييرات را توجيه كردند. اين مؤلفه‌ها به ترتيب‌ تاكيد بر عملكرد، فنولوژي و ارتفاع گياه داشتند. با انجام تجزيه عاملي صفات سه عامل مستقل در مجموع 77 درصد از كل تنوع موجود بين صفات را توجيه كردند. عامل اول در ارتباط با صفات مورفولوژيك و پتانسيل عملكرد، عامل دوم مرتبط با صفات فنولوژيك و عامل سوم مرتبط با ارتفاع و تعداد شاخه‌هاي فرعي بود. اين نتايج نشانگر اهميت صفات مورفولوژيك مرتبط با عملكرد دانه و فنولوژي گياه در گزينش ژنوتيپ‌هاي مطلوب در كنجد بودند.