تحليل فصلي تنش گرمايي و روند آن در ايران با استفاده از داده‌هاي ERA5

تنش گرمايي با تركيب عوامل زيست-هواشناسي متعدد تعيين مي‌شود و تأثيرات شديدي بر سلامت انساني و اكوسيستم دارد. هدف از اين پژوهش بررسي الگوي فضايي تغييرات فصلي تنش گرمايي در ايران با استفاده از شاخص شاخص جهاني اقليم-گرمايي (UTCI) است. براي اين منظور از داده‌هايERA5  از سال 1981 تا 2020 استفاده شد. تغييرات تنش گرمايي فصلي با استفاده از تحليل شيب سن و آزمون من-كندال تصحيح‌شده بررسي شد. همچنين براي درستي‌سنجي داده‌ها سنجه‌هاي آماري RMSE، PBIAS، NSE و RSR مورد استفاده قرار گرفت. بررسي فصلي شاخص UTCI نشان داد كه اين شاخص ناهمگوني منطقه‌اي قابل‌توجهي در ايران دارد. افزايش UTCI از شمال به جنوب ايران منجر به افزايش تنش گرمايي مي‌شود. پراكنش فضايي پهنه‌هايي كه در دوره گرم سال تنش گرمايي ندارند، عمدتاً منطبق با ارتفاعات است. در فصول سرد سال مناطقي با ارتفاع بيش از ۳۰۰۰ متر در ايران داراي تنش سرمايي خفيف تا متوسط هستند. بررسي روند تنش گرمايي طي چهار دهه گذشته كه با آزمون من-كندال تصحيح‌شده مورد بررسي گرفت نشان داد كه UTCI در ايران روند غالب افزايشي دارد. شاخصUTCI  در فصول بهار و پاييز در ۱۰۰ درصد و فصول زمستان و تابستان به‌ترتيب در 99/83 و 99/75 درصد از كشور روند افزايشي را نشان مي‌دهد. بيشينه روند افزايشي معني‌دار شاخص در سطح 0/05 در فصل بهار 98/02 به‌دست آمده است. به‌همين ترتيب بالاترين مقدار شيب روند متوسط پهنه‌اي كشور نيز با مقدار 0/52 درجه سلسيوس در همين فصل ديده مي‌شود كه در سطح آلفا ۵ درصد معني‌دار است.