ارزيابي مدل AquaCrop براي شرايط اثر متقابل تنش شوري در مراحل مختلف رشد ذرت (در منطقه قزوين)

آگاهي از پاسخ گياهان به شيوه‌هاي كاربرد تنش شوري در مراحل رشد، مي‌تواند باعث مديريت بهتر تنش‌ها بشود. اين پژوهش در سال 1400 بر روي ذرت رقم سينگل كراس 704، در فضاي ميني‌لايسيمتر و در منطقه قزوين انجام شد. آزمايش به‌صورت فاكتوريل و در قالب طرح كاملاً تصادفي اجرا شد. تيمارهاي شوري عصاره اشباع خاك (فاكتور اصلي) در چهار سطح (S1)1.7، (S2)3، (S3)5 و (S4)7 دسي‌زيمنس بر متر به كار برده شدند. تيمارهاي مرحله رشد گياه (فاكتور فرعي) به‌‌صورت يك مرحله‌اي در مراحل (C1) 6برگي، (C2) گل‌دهي، (C3) شيري شدن دانه‌ها و دو مرحله‌اي شامل C1C2، C1C3 و C2C3 تعريف شدند. هدف از پژوهش، شبيه‌سازي عملكرد ذرت با مدل AquaCrop، در شرايط اعمال ناپيوسته تنش شوري در مراحل رشد گياه بود. براي اين منظور، از داده‌هاي تيمارهاي يك مرحله‌اي رشد براي واسنجي مدل‌ AquaCrop و از داده‌هاي تيمارهاي دو مرحله‌اي رشد براي ارزيابي مدل‌ مذكور استفاده شد. در اثر افزايش تنش شوري تا سطح S4، ميزان ماده خشك گياهي از 157.2 گرم به 115.9، 53.2، 77.7، 86.1، 97 و 46.5 گرم در هر بوته براي تيمارهاي C1، C2، C3، C1C2، C1C3 و C2C3 رسيد. نتايج نشان داد كه كاربرد ناگهاني تنش شوري در يك مرحله حساس رشد (مانند گل‌دهي يا شيري شدن دانه‌ها)، باعث ضرر بيشتر نسبت به تيمارهاي C1C2 و C1C3 شده است. زيرا يك‌بار اعمال تنش شوري در مرحله 6 برگي (C1) رشد، موجب سازگاري (افزايش آستانه تحمل) گياه به تنش‌هاي آتي شد. در ارزيابي مدل AquaCrop آماره‌هاي CRM، EF، R2، RMSE، NRMSE و ME به‌ترتيب با مقادير 0.084 ، 0.833، 0.91، 12.05، %11.34 و 18.32 بيانگر دقت مناسب مدل در شبيه‌سازي عملكرد ذرت بود. درنتيجه با مديريت تنش شوري در مراحل رشد گياه، مي‌توان اثرات منفي بر مقدار عملكرد محصول را كاهش داد. از طريق شبيه‌سازي عملكرد با مدل‌ AquaCrop، حالات مختلف كاربرد تنش‌ها قابل ارزيابي خواهد بود.