بررسي نقش عوامل ژئومورفولوژي بر توسعه فيزيكي شهر شهرضا

هدف: در فرايند مديريت شهري، شناخت بسترهاي مناسب توسعه فيزيكي شهرها را مي‌توان امري اجتناب‌ناپذير به حساب آورد. با توجه به اهميت نقش مولفه‌هاي ژئومورفولوژي در تعيين مكان‌هاي مطلوب توسعه شهري، در پژوهش حاضر، محدوده‌هاي مناسب توسعه فيزيكي شهر شهرضا در محدوده و در قالب شهرستان شهرضا از نظر تأثير عوامل ژئومورفولوژيكي بررسي شده است.روش و داده: در اين تحقيق عوامل ژئومورفولوژيكي از قبيل شيب، جهت شيب، ارتفاع، موقعيت گسل‌ها، كاربري اراضي، ليتولوژي و فاصله از آبراهه و رودخانه شناسايي شده است؛ بنابراين، جهت بررسي نقش عوامل ژئومورفولوژي در توسعه فيزيكي شهر شهرضا، از دو روش فرايند تحليل سلسله مراتبي (AHP) و مدل تصميم‌گيري چندمعياره (TOPSIS)، در محيط سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) استفاده شد.يافته‌ها: در اين پژوهش عوامل ژئومورفولوژيكي، شامل شيب، گسل، ليتولوژي، ارتفاع، كاربري اراضي، فاصله از آبراهه‌ها و جهت شيب بررسي شده كه با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي، نقشه مربوط به هر يك از اين معيارها تهيه شده و از سوي ديگر جهت‌هاي محتمل توسعه در قالب ۸ جهت جغرافيايي مورد بررسي قرار گرفته. در مرحله بعد، ضريب اهميت و وزن نسبي آن‌ها با استفاده از فرآيند سلسله مراتبي (AHP) دو به دو مقايسه و سپس توسط روش تصميم‌گيري چندمعياره (TOPSIS) رتبه‌بندي و ارزيابي شد.نتيجه‌گيري: بررسي اين عوامل ژئومورفولوژيكي در راستاي شهرسازي از اهميت بالايي برخوردار است و ضرورت دارد. نتايج اين تحقيق نشان مي‌دهد كه در ميان عامل‌هاي ژئومورفولوژيك مورد مطالعه، دو عامل شيب و موقعيت گسل بالاترين ضريب اهميت را دارند و جهت‌هاي شمال شرق، شرق، جنوب شرق و شمال به ترتيب در AHP با كسب امتيازهاي  ۰/۱۹۸، ۰/۱۸۶، ۰/۱۷۹، ۰/۱۳۴ و در TOPSIS با رتبه‌هاي 1، 2، 3، و ۴ به عنوان اولويت محورهاي توسعه كاربري مشخص شدند.نوآوري، كاربرد نتايج: مطالعه حاضر از معدود مطالعاتي است كه در حوزه ارزيابي تاثيرات ژئومورفولوژيكي بر توسعه فيزيكي شهر انجام شده و اميد مي‌رود كه سرآغازي براي پژوهش‌هاي بيشتر در اين حوزه مطالعاتي باشد.