رويكرد تمدّن‌ساز رسول خدا (ص) در مواجهه با يهوديان صدر اسلام

از طليعۀ پيدايش تمدّن اسلامي تا به امروز، همواره دين اسلام با ديگر اديان، از جمله يهوديت در تعامل بوده است. تعامل دو تمدّن اسلام و يهودي را مي‌توان از زواياي گوناگون به بحث نهاد. بررسي نخستين پيوندهاي دو تمدّن اسلام و يهوديّت در كانون شكل‌گيري دين اسلام (يعني مكّه و مدينه) در دهه‌هاي آغازين طلوع خورشيد اسلام، از اهمّيت بسزايي برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف بررسي و تحليل نخستين دادوستدهاي دو تمدّن يادشده انجام‌شده است. يكي از نمودهاي پيوند اسلام با يهوديّت را مي‌توان در پرسش‌هاي گوناگون و پيوستۀ يهوديان از شخص رسول خدا (ص) به‌عنوان رهبر تمدّن اسلامي و بنيان‌گذار آخرين دين الهي پي گرفت. اين پژوهش از نظر هدف، بنيادي و از نظر روش، توصيفي- تحليلي است كه با مطالعۀ اَسنادي انجام شده است. نگاهي به فراواني و محتواي پرسش‌هاي يهوديان از رسول خدا (ص) و نيز واكنشِ آنها به پاسخ‌هاي آن حضرت، از يك‌سو نمايانگر هدف يهوديان از طرح پرسش‌هاي‌ آن‌ها بوده و از سوگيريِ دغدغه‌هاي آنان پرده برمي‌دارد و از سوي ديگر، الگوي تمدّن‌ساز اسلام در نحوۀ رويارويي با پرسش‌هاي صاحبان ديگر اديان را به دست مي‌دهد. رفتار عمليِ رسول خدا (ص) در رويارويي با اهل كتاب كه الگويِ قرآنيِ تمدّن‌ساز در تعامل حكيمانه با اهل كتاب به‌شمار مي‌رود؛ مبتني بر چهار ركنِ محوري است: 1. تكيه بر باورهاي مشترك (كلمه‌ سواء) 2 .جدالِ اَحسَن 3. حكمت 4. موعظۀ حسنه.