نقش پيش‏‌بيني‌كنندگي محبوبيت والدين و نشاط معنوي از احساس خودارزشمندي در نوجوانان داراي والد با آسيب بينايي در خانواده‌هاي تحت پوشش سازمان بهزيستي

سابقه و هدف: نشاط معنوي مقوله‏اي است كه با وجود اهميت فراوان آن به‏عنوان موضوعي مجزا كمتر به آن توجه شده است. نشاط لازمۀ زندگي و عامل محركي براي نيل انسان به سلامت رواني و قُرب الي‏الله است. در عين ‏حال، عامل خانواده به‏ويژه محبوبيت والدين با بهزيستي رواني و كاهش آسيب‏هاي اجتماعي-رواني ارتباط معناداري دارد. ازاين‌رو، اين پژوهش با هدف بررسي نقش پيش‏بيني‏كنندگي محبوبيت والدين و نشاط معنوي با احساس خودارزشمندي نوجوانان انجام شد. روش كار: پژوهش حاضر توصيفي از نوع همبستگي است. جامعۀ آماري همۀ نوجوانان داراي والد نابيناي تحت پوشش سازمان بهزيستي در 31 استان ايران در سال 1400 بود كه 240 نفر از آنان به‌روش نمونه‏گيري هدفمند و برحسب مراجعات متوالي به مراكز بهزيستي انتخاب شدند و پرسش‏نامه‌هاي احساس خودارزشمندي روزنبرگ، نشاط معنوي افروز و محبوبيت والدين افروز و اسدي را تكميل كردند. براي تحليل داده‏ها از ضريب همبستگي پيرسون و رگرسيون چندگانۀ سلسله‌مراتبي استفاده شد. در اين پژوهش همۀ موارد اخلاقي رعايت شده است و مؤلفان مقاله تضاد منافعي گزارش نكرده‌اند. يافته‌ها: نتايج پژوهش نشان داد بين نشاط معنوي با احساس خودارزشمندي (0.63=r و 0.011 P) و همچنين بين محبوبيت والدين (0.52=r و 0.017 P) با احساس خودارزشمندي همبستگي مثبت و معنادار برقرار بود. تحليل رگرسيون نشان داد به‏ترتيب نشاط معنوي توان تبيين 20% از واريانس احساس خودارزشمندي، نشاط معنوي و محبوبيت والدين با هم توان تبيين 28% از واريانس احساس خودارزشمندي؛ و محبوبيت والدين مستقل از نشاط معنوي توان تبيين 7% از اين واريانس را داشتند. دو عامل محبوبيت مادر و پدر نيز توانستند 8% از واريانس احساس خودارزشمندي را پيش‏بيني كنند. در ميان متغيّرهاي مربوط به محبوبيت مادر و پدر، محبوبيت مادر با ضريب بتاي 0.26=β قوي‏ترين پيش‏بيني‌كننده بود. نتيجه‌گيري: ازآنجايي‌كه محبوبيت والدين و نشاط معنوي ميزان بالايي از تغييرپذيري احساس خودارزشمندي را تبيين مي‏كنند، مي‏توان توجه به اين عوامل را در بهبود احساس خودارزشمندي نوجوانان مهم دانست و در برنامه‏هاي ارتقاي سلامت در جامعه مدنظر قرار داد.