تعيين راهبردهاي كليدي توسعه پايدار زيست‌بوم تالاب با تحليل ريسك عوامل تنش‌زاي محيطي

زمينه و هدف: عليرغم ارزش‌هاي قابل ملاحظه هيدرولوژيكي و خدمات ارزشمند تالاب‌ها، امروزه بهره‌برداري نامعقول منجر به نابودي آن‌ها شده است. طبق رهنمودهاي كنوانسيون رامسر، بهره‌برداري عاقلانه و رويكرد زيست‌بومي راه حل اين مسئله مي‌باشد. هدف اصلي مطالعه حاضر ارايه راهبردهاي پايداري براي بهبود و احياي تالاب بوجاق به عنوان نمونه موردي است. روش بررسي: فرايند ارزيابي و محاسبه ريسك اكولوژيك با ضريب ريسك انجام شد. براي نمايش توزيع مكاني عوامل تهديد با سامانه اطلاعات جغرافيايي استفاده شد. به منظور تعيين راهبردهاي تالاب متناسب با شاخص‌هاي توسعه پايدار از مدل پتانسيل عملكرد تالاب استفاده شد. يافته‌ها: تخليه زباله و فاضلاب، نفوذ زهاب كشاورزي، پرورش ماهي، ماهيگيري و شكار غير قانوني، قايق‌راني و تفرج برنامه‌ريزي نشده مهمترين عوامل تهديد كننده تالاب بودند و بيشتر در ساحل تالاب و كناره رودخانه سفيدرود تجمع داشتند. ارزيابي ريسك اكولوژيك براي قورباغه و وزغ انجام شد كه در ابتداي هرم غذايي و مقاوم در برابر تنش‌هاي محيطي هستند، از ميان مواد تنش‌زا، براي كادميوم، مس به دو صورت محلول يا تجمع در رسوبات و حشره‌كش‌ها، امتياز بالاتر از يك به معني سطح ريسك خيلي زياد ارزيابي شد. نظر به پتانسيل‌هاي عملكردي تالاب، در نهايت راهبردهاي كليدي «حفاظت»، «بهره‌برداري خردمندانه» و «مشاركت مردمي» براي بهبود و احياي تالاب تعيين شد.بحث و نتيجه‌گيري: تعاملات تقويت كننده تالاب بوجاق نيازهاي اساسي انسان، گردشگري پايدار، كاهش اثرات و حفظ محيط‌زيست است. با مديريت منعطف و خلاقيت مي‌توان فعاليت‌هاي فعلي را سازگار نمود و با مشاركت مردمي عوامل ناسازگار را به تدريج حذف نمود.