همگرايي اقتصادي- تجاري منطقه اي ميان ايران و اتحاديه اقتصادي اوراسيا

همگرايي اقتصادي منطقه‌اي و منطقه‌گرايي ضمن اينكه حركت به سمت جهاني‌شدن تلقي مي‌شود، منافع اقتصادي، رفاهي و تجاري قابل توجهي براي كشورهاي عضو به همراه دارد. هدف اصلي مقاله حاضر، ارزيابي كارآمدي و موفقيت همگرايي اقتصادي كشورهاي عضو اتحاديه اقتصادي اوراسيا است. براي اين منظور، دو معيار عمده «همگني ‌‌و نزديكي شاخص‌ها» و «درجه همگرايي تجاري» براي كشورهاي عضو اتحاديه اقتصادي اوراسيا طي دوره 2020-2000 مورد سنجش و ارزيابي قرار گرفته است. نتايج به دست آمده نشان مي‌دهد با همگرايي اقتصادي، دامنه و شكاف درآمد سرانه براي برخي كشورها كاهش‌و براي برخي ديگر رو به افزايش بوده است. همچنين نتايج اين مطالعه نشان مي‌دهد، طي دوره موردنظر، افزايش سهم تجارت درون‌منطقه‌اي اتحاديه اقتصادي اوراسيا و ايران همسو با توسعه تجارت ايران نبوده است. در واقع توسعه و تعميق تجارت درون منطقه‌اي نه‌تنها به توسعه تجارت اتحاديه و ايران منجر نشده است، بلكه به انحراف تجارت ايران نيز انجاميده است. تحليل نقاط قوت ‌و ضعف و فرصت‌ها و چالش‌ها حاكي از اين موضوع است كه عدم توسعه تجارت درون منطقه‌اي بيشتر ناشي از ساختار صادراتي اعضا است و به همين دليل، امكان توسعه تجارت درون منطقه‌اي و همگرايي اقتصادي در اين اتحاديه ضعيف به نظر مي‌رسد. در عين حال، پيش‌بيني مي‌شود با ارتقاي ساختار اقتصادي تجاري ايران، امكان بهره‌گيري بيشتر از منافع همگرايي اقتصادي با اين اتحاديه فراهم شود.