بررسي اثرات گوارش‌پذيري و ميزان گاز توليدي علوفه‌هاي اسپرس و يونجه در شرايط برون‌تني با افزودن سطوح مختلف پودر بومادران و زنجبيل

مقدمه و هدف: متخصصين تغذيه دام به‌دنبال تركيباتي جايگزين، با توانايي بهبود فرايند تخمير مي‌باشند. مانند اين تركيبات جايگزين مي‌توان به پروبيوتيك‌ها و گياهان دارويي اشاره كرد. از بين گياهان دارويي كه خاصيت ضدميكروبي هم دارند مي‌توان بومادران و زنجبيل را نام برد. هدف از اين پژوهش بررسي اثرات پودر بومادران و زنجبيل بر گوارش‌پذيري و ميزان گاز توليدي علوفه‌هاي اسپرس و يونجه در شرايط برون‌تني بود. مواد و روش‌ها: بدين‎منظور اندازه‌گيري گوارش‌پذيري برون‌تني علوفه يونجه، اسپرس و مخلوط 50 درصد يونجه و 50 درصد اسپرس در اثر استفاده از پودر بومادران و زنجبيل به‌روش تيلي و تري اصلاح‌شده هلدن انجام گرفت. سطوح مختلف پودر بومادران و زنجبيل در سه سطوح صفر، 1/5 و 3 درصد به سرنگ‌هاي 100 ميلي‌ليتري حاوي علوفه‌هاي يونجه، اسپرس و مخلوط يونجه و اسپرس اضافه گرديد و ميزان گاز توليدي با انكوباسيون سرنگ‌ها در زمان‌هاي 2، 4، 6، 8، 12، 24، 48، 72 و 96 ساعت اندازه‌گيري و داده‌هاي حاصل در قالب طرح كاملاً تصادفي تجزيه‌وتحليل شدند. يافته‌ها: نتايج نشان دادند كه افزودن 3 درصد زنجبيل و پودر بومادران در علوفه اسپرس گوارش‌پذيري ماده خشك از 55/71 به 68/76 و 74/65 درصد (0/0458=p)، گوارش‌پذيري ماده آلي در ماده خشك از 52/62 به 64/95 و 62/09 درصد (0/0468=p) و انرژي قابل متابوليسم از 8/42 به 10/39 و 9/93 مگاژول بركيلوگرم ماده خشك (0/0489=p) به روش هلدن را به‎ترتيب افزايش داد. درحالي‌كه استفاده از زنجبيل و پودر بومادران تأثير معني‌داري بر گوارش‌پذيري ماده آلي، گوارش‌پذيري ماده آلي در ماده خشك و انرژي قابل متابوليسم يونجه و مخلوط يونجه- اسپرس ايجاد نكرد. نتايج مربوط به گوارش‌پذيري به‎روش مك نيون نشان داد كه افزودن 1/5 و 3 درصد پودر بومادران و زنجبيل در علوفه اسپرس و يونجه توانست سبب كاهش ميزان گاز توليدي در زمان‌هاي 3، 6، 12، 24، 48، 72، 96 و 120 ساعت انكوباسيون گردد. اما افزودن پودر بومادران و زنجبيل بر مخلوط يونجه- اسپرس تأثير معني‌داري بر ميزان گاز توليدي ايجاد نكرد. نتايج به‎روش آزمون گاز نشان داد افزودن 1/5 و 3 درصد بومادران و زنجبيل در علوفه اسپرس و يونجه سبب كاهش ميزان گوارش‌پذيري ماده آلي، كل اسيدهاي چرب زنجيركوتاه و انرژي قابل متابوليسم نسبت به گروه شاهد گشت. در اين ميان 3 درصد زنجبيل بيشترين اثر كاهشي را بر ميزان گوارش‌پذيري ماده آلي از67/80 به 50/14 و 45/99 درصد (0/0092=p)، كل اسيد چرب‌هاي زنجيركوتاه از 1/77 به 0/76 و 0/66 ميلي‎مول (0/0183=p) و انرژي قابل متابوليسم از9/88 به 7/47 و 6/79 مگاژول بركيلوگرم ماده خشك (0/167=p) به‎ترتيب در علوفه اسپرس داشت. همچنين اين روند كاهشي مشابهي در علوفه يونجه براي فراسنجه‌هاي تغذيه‌اي آزمون گاز نيز ادامه داشت. مخلوط يونجه و اسپرس با افزودن سطوح مختلف بومادران و زنجبيل تحت تأثير قرار نگرفت.نتيجه‌گيري: بر اساس نتايج حاصل از اين پژوهش افزودن سطوح 1/5 و 3 درصد پودر بومادران و زنجبيل در علوفه اسپرس و يونجه نتوانست ميزان گاز توليدي و فراسنجه‌هاي حاصل از آزمون گاز را بهبود بخشد.