تحول و تداوم حاكميت فاطمي بر اساس نظريه اقتدار سنتي ماكس وبر

خلافت فاطمي كه در قرن هاي سوم تا ششم هجري قمري گستره‌اي عظيم از سرزمين‌هاي غرب جهان اسلام را در برگرفت؛ بر اساس جنبشي سياسي _ مذهبي با تكيه‌بر آموزه‌هاي كلامي شيعه اسماعيليه كه معتقد به اصل مهم امامتِ منصوص اسماعيل (درگذشته به سال: 145-138-133 ق) فرزند امام صادق(ع)(درگذشته به سال: 148 ق) و بعد از او محمد بن اسماعيل (درگذشته به سال: 198 ق) بودند، استقرار يافت. مسئله اين پژوهش واكاوي تكوين، تحول، تداوم و درنهايت سقوط خلافت فاطميان با رويكرد جامعه‌شناختي و بر مبناي نظريه اقتدار سنتي ماكس وبر است. پژوهش حاضر با روش توصيفي ـ تحليلي نوشته‌شده و درنهايت داده‌هاي تاريخي با تئوري اقتدار سنتي «وبر» مطابقت داده‌شده است. يافته‌هاي پژوهش نشانگر آن است كه بعد از دو سده تلاش داعيان اسماعيلي درنهايت حكومت اقتدار سنتي خلافت فاطمي در شمال آفريقا شكل گرفت. با فتح مصر و بناي قاهره، اقتدار سياسي خلافت نهادينه گرديد و با گسترش تشكيلات اداري و نظامي، حكومت فاطمي با ويژگي نظام پاتريمونيال (پدر ميراثي) - بوروكراتيك استقرار يافت. تداوم حاكميت سياسي و اداري به سبب ضعف نهاد خلافت و رقابت ديوانيان و نظاميان، آغازگر دوران سلطانيسم فاطمي (پادشاه زدگي) بود كه پي‌آمد آن، قدرت گرفتن وزيران نظامي و سيطره نيروهاي سپاهي بر حكومت بود. فرجام نظام پاتريمونيال- بوروكراتيك فاطميان با تجزيه سياسي خلافت و تشكيل حكومت ايوبيان (567- 658 ق/ 1173-1260 م) رقم خورد.