بررسي و پايش تغييرات كاربري اراضي حوضه آبريز رود زرد با استفاده از سنجش از دور و مدل زنجيره ماركوف

براي استفاده بهينه از زمين، آگاهي از تغييرات كاربري ‌اراضي و نوع استفاده از آن امري ضروري است؛ كه اين كار با ارزيابي و پيش‌بيني تغييرات كاربري ‌اراضي امكان‌پذير مي‌گردد. هدف از اين مطالعه بررسي روند تغييرات كاربري‌ اراضي در بازه زماني 18 ساله (2018-2000) و پيش‌بيني آن با استفاده از مدل زنجيره ماركوف براي سال‌هاي  2025، 2050 در حوضه رود زرد شهرستان باغملك واقع در استان خوزستان مي‌باشد. براي رسيدن به اين هدف ابتدا تصحيحات (هندسي، راديومتريك و اتمسفري) و پردازش‌هاي لازم بر روي تصاوير ماهواره لندست سال‌هاي 2000، 2006، 2012، 2018  انجام گرفت؛ سپس نقشه‌هاي كاربري براي چهار مقطع زماني به پنج كلاس: فضاي سبز و باغات، زمين‌هاي باير، زمين‌هاي زراعي، سطوح آب (سدجره) و مناطق مسكوني-انسان ساخت طبقه‌بندي گرديد. پس از آشكارسازي كاربري‌اراضي و تغييرات آن به پيش‌بيني روند اين تغييرات با استفاده از مدل زنجيره ماركوف براي سال‌هاي  2025، 2050 پرداخته شد. پس از انجام تصحيحات لازم بر روي تصاوير لندست برآورد كاربري‌ اراضي نشان داد كه بيشترين درصد منطقه مورد مطالعه را اراضي باير و زمين‌هاي زراعي تشكيل داده است دقت كلي و ضريب كاپا براي سال‌هاي 2000 ،2006 و 2018بالاي 0.80 و 0.92 مي‌باشد. نتايج حاصل از آشكارسازي تغييرات بين بازه زماني 2000 تا 2018نشان داد كه اراضي باير به ميزان 823.51، فضاي سبز و باغات 157.85 هكتارروند كاهشي داشته است. در مقابل نواحي ساخته شده-439.59 هكتار، زمين‌هاي زراعي 135.56 هكتار سطوح آبي 404.94هكتار با روند افزايشي مواجه بوده است. همچنين نتايج حاصل از پيش‌بيني با استفاده از مدلCA-Markov  تغييرات اراضي منطقه براي  سال 2025 و 2050 نشان داد كه در صورتي كه سرعت تغييرات كاربري همچون سال‌هاي گذشته باشد در سال 2025 كاربري نواحي ساخته شده به 1089.54، هكتار كاربري زمين زراعي به 1154.52 هكتار و كاربري آب‌هاي سطحي به 666.54 افزايش خواهند يافت، كاربري فضاي سبز و باغات به 201.42، كاربري زمين باير به 85279.59 هكتار كاهش مي‌يابند و در سال 2050 كاربري فضاي سبز و باغات به 192.62 هكتار كاهش، كاربري زمين باير به 84387.69 هكتار كاهش، كاربري زمين زراعي به 1243.73 هكتار افزايش و كاربري آب‌هاي سطحي به 895.59 كاربري نواحي ساخته شده به 1671.98 هكتار، افزايش پيدا مي‌كنند. با بررسي تغييرات كاربري‌اراضي ميتوان اطلاعات ارزشمندي درمورد تغييرات صورت گرفته توسط انسان و عوامل طبيعي به دست آورد از سوي ديگرنقشه پيش‌بيني حاصله از مدل زنجيره ماركوف براي ارائه ديدي كلي به منظور مديريت بهتر منابع طبيعي بسيار حائز اهميت است.