جايگاه گزاره‌هاي اخلاقي تغافل و تجسس در اجراي فريضه امربه ‌معروف و نهي از منكر نسبت به مردم و حكومت از منظر اميرالمؤمنين علي (ع)

اقامه امربه‌ معروف و نهي از منكر با هدف محوري اصلاح و تربيت، از سوي شارع ‌مقدس به‌عنوان تكليفي همگاني معرفي شده است و نظر به رابطه تنگاتنگ اصلاح و تربيت با ارزش‌هاي اخلاقي، يكى از عوامل تأثيرگذار در اين زمينه، بهره‌گيري از فضائل اخلاقي و توجه ويژه به گزاره‌هاي «تغافل» و «تجسس» است. لكن چگونگي به‌كارگيري آنها مسأله‌اي مهم به‌نظر مي‌رسد. چرا كه ممكن است مكلف با رويكردي افراطي و يا تفريطي و توجيه اداء تكليف شرعي دچار انحرافاتي همچون «تجسس‌هاي نابجا»، «تجاوز به حريم خصوصي» «غفلت و بي‌تفاوتي» و «لجام‌گسيختگي اخلاقي» شود. مسئله اصلي اين پژوهش، تبيين حد و مرز اعتدالي تغافل و تجسس در اجراي امربه‌معروف و نهي از منكر نسبت به دو حوزه «مردم» و «حكومت» با محوريت كلام و سيره اميرالمؤمنين (ع) مي‌باشد كه با روش توصيفي تحليلي و با استفاده از تجزيه‌ و تحليل داده‌ها و رويكردي كاربردي اقدام به معرفي حد اعتدال شرعي، اخلاقي و تبيين مباني نظري آن مي‌نمايد؛ بدين‌صورت كه در امور باطني مردم و خطاهاي جزئيه و سهوي كارگزاران، حكم به تغافل و عدم جواز تجسس و جهت حفظ كيان، امنيت عمومي جامعه و مراقبت از تحركات نظامي دشمنان و توطئه مخالفان و معاندان داخلي و جاسوسان، و آگاهي از نيازها، مشكلات مردم، حكم به جواز تجسس و عدم تغافل مي‌نمايد تا جامعه و حكومت از آثار و نتايج آن همچون معرفت نسبت به حد اعتدالي تغافل و تجسس در امور شخصي و باطني مردم و همچنين دستگاه حاكميتي و مصاديق آن بهره ‌مند شوند.