مطالعۀ انتقادي كثرت‏ گرايي و برخي نظريات كثرت‏ گرا در حوزۀ مباني فلسفي مسئوليت مدني

آيا نظريات وحدت‏گرا در حوزۀ مباني فلسفي مسئوليت مدني از قبيل عدالت اصلاحي، عدالت توزيعي و بازدارندگي بهينه مي‏‏توانند پاسخگوي تنوعِ موقعيت‏‏هايي باشند كه مسئوليت مدني امروزه با آن روبروست؟ به‏نظر مي‏رسد پاسخ منفي است. نظريات وحدت‏گرا سعي دارند از ديد توصيفي كليۀ مقررات حقوق مسئوليت مدني را مبتني بر يك منطق واحد نشان دهند و از ديد هنجاري تلاش دارند تا سوگيري كليۀ قوانين را به‏‏ سمت همان منطق واحد تضمين نمايند. اين امر با توجه به موقعيت‏‏هاي بسيار متنوعي كه حقوق مسئوليت مدني امروزه بايد در آنها اِعمال شود، مشكلات عديده‏‏اي فراروي اين نظريات مي‏‏نهد، به‏نحوي كه اتخاذ رويكرد وحدت‏گرا را عقلاً و عملاً ممتنع و عمل به كثرت‏گرايي را چاره‏‏اي منحصر نشان مي‏‏دهد. در اين مقاله ضمن بيان دلايل و مباني كثرت‏گرايي حقوقي در حوزۀ مباني فلسفي مسئوليت مدني، چهار نظريۀ عمده از فيلسوفان حقوقي كثرت‏گرا، ابتدا تبيين شده و سپس مورد بررسي انتقادي قرار گرفته است. هركدام از نظريه‏هاي ارائه‏‏شده ضمن اينكه واجد ارزش‏‏هايي در راستاي نيل به يك نظريۀ‏ مطلوب كثرت‏گرا بودند، اما دچار برخي ايراداتِ بعضاً بنيادين‏‏اند كه انتخاب آنها را به‏عنوان يك نظريۀ منسجم و كارا با دشواري مواجه مي‏‏نمايد. نويسندگان اين مقاله ضمن تأييد مبناي كثرت‏گرايي و پذيرش ايرادات وارد بر رويكردهاي كثرت‏گراي موجود، ارائۀ نظريۀ كارا و منسجم مبتني بر كثرت‏گرايي در حوزۀ فلسفۀ مسئوليت مدني را ناممكن نمي‏‏دانند. نگارندگان در پايان، طرح كلي چنين پيشنهادي را ارائه كرده، تشريح و تبيين آن را به مقاله‏اي ديگر واگذار نموده‏اند كه در آيندۀ نزديك به جامعۀ حقوقي كشورمان تقديم خواهد شد.