نقدي بر تفكيك قواعد اوليه و قواعد ثانويه در مسئوليت بين‏المللي دولت‏ها

نوشتار حاضر از طرفي رويكرد هربرت هارت در نظام حقوقي و نگرش او به حقوق بين‏الملل را مورد هدف قرار مي‏دهد و از طرفي ديگر در پي يافتن ريشه‏هاي تفكيك قواعد اوليه و ثانويه در حقوق مسئوليت بين‏المللي و ارائۀ انتقاداتي نسبت به اين تفكيك است. تئوري حقوق بين‏الملل با انتقادات وارده بر حكومت قانون در اين نظام عجين شده است. اين تفكيك ناشي از انطباقي ناقص با سنّت فلسفۀ حقوق تحليلي بوده است. مسئلۀ قواعد در حقوق بين‏الملل به همين تفكيك بسنده نمي‏كند و دقيقاً مشخص نيست كه جايگاه ساير قواعد در اين منظومه كجاست؟ سياق قاعده‏سازي در جامعۀ بين‏المللي تا حدي پيچيدگي دارد كه نمي‏توان به‏سادگي قائل به مفهوم تمايز در اين نظم شد. اين تمايز در بهترين حالت در سنّتي پوزيتيويستي قابليت طرح دارد. اين نوشتار مبتني بر رويكرد انتقادي جريان اصلي در حقوق بين‏الملل، در صدد بررسي اين است كه چه نسبتي ميان تفكيك قواعد اوليه و ثانويه در حقوق مسئوليت بين‏المللي با نظريه‏هاي تفكيك قواعد در ديدگاه‏هاي هربرت هارت و هانس كلسن وجود دارد.