گستره كاربرد عقل و وحي در معرفت نبوي در پرتو آيات قرآن

دربارۀ گسترۀ كاربرد عقل و وحي در معرفت نبوي علماي فريقين سه ديدگاه دارند: برخي از انديشمندان اهل‌سنّت معتقدند كه پيامبر(ص) در دين اجتهاد عقلي مي ‌كرده است؛ حال آنكه عده ‌اي از علماي اهل‌سنت و شيعه اين ديدگاه را نمي‌ پذيرند. ديدگاه سوم قائل به تفصيل است؛ يعني اينكه پيامبر(ص) در امور دنيايي همچون جهاد، آزادي اُسرا و غيره كه دربارۀ آن‌ها وحيي نازل نشده، پس از مشورت با صحابه، براساس نظر اجتهادي خويش عمل مي ‌كرده است. پژوهش حاضر به روش توصيفي ـ تحليلي و با استفاده از منابع كتابخانه‌اي صورت پذيرفته و پرسش اصلي اين است كه چه نسبتي ميان نظرات مبتني بر عقل رسول اكرم(ص) و نظرات مبتني بر وحي آن حضرت وجود دارد. در واقع هدف پژوهش حاضر ارائۀ ديدگاهي نو در تحليل گسترۀ كاربرد عقل و وحي در معرفت رسول اكرم(ص) است. مهم ترين نتيجۀ پژوهش اين است كه آن حضرت نيز، ملزم به كاربست آراي عقلي خويش بوده و به استناد آيۀ 3 و 4 سورۀ نجم، منطق پيامبر(ص) چيزي جز وحي نيست. بنابراين آراي عقلي آن حضرت ذيل چارچوب و كليات وحي قرار داشته و از ديگر سو براساس «عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ» (نساء/ 113) در جايي كه نوع بشر محدوديت عقلي براي ادراك معرفت دارد، رسول اكرم(ص) نيز سكوت مي‌ كرده و منتظر نزول وحي مي ‌مانده است.