رفتار سازگاري كشاورزان شهرستان خوي در برابر تغييرات اقليمي

سابقه و هدف: پديده تغيير اقليم به هر گونه تغيير بلندمدت در شرايط آب‌ و ‌هوايي اطلاق مي گردد. امروزه بحراني‌ترين تهديد زيست‌محيطي عليه كره زمين، تغييرات اقليمي است. از طرفي تغييرات اقليمي كه در دهه هاي اخير بر شدت آن افزوده شده، مديران آب، مصرف كنندگان آب و بـه طـور كلـي برنامـه ريـزان و تصميم سازان را با چالش هاي جدي مواجه كرده و منطقي نيز وجود ندارد كه فرض شود وضـعيت تغييـر اقلـيم و شـرايط هيدرولوژيكي به همان شكلي كه پيش از اين بوده در آينده هم ادامه خواهد داشت؛ بنابراين، در شرايطي كـه شـتاب تغييـرات اقليمي و آثار محدود كننده آن بر منابع متداول فعلي آب كشور، چالش هاي مهمي را فراروي ما قرار داده و اهتمـام جـدي بر مواجهه با تغيير اقليم به عنوان يك راهبرد جدي مطرح است. ﺗﻐﻴﻴﺮات اﻗﻠﻴﻤﻲ روي ﺑﺨﺶ ﻛﺸﺎورزي نيز در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻬﺎن از ﺟﻤﻠﻪ اﻳﺮان ﺗﺄﺛﻴﺮات ﻣﻨﻔـﻲ ﮔﺬاﺷـﺘﻪ و لذا ﻛﺸـﺎورزان ﺑـﺮاي ﺣﻔـﻆ ﻣﻌﻴﺸـﺖ ﺧﻮﻳﺶ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ سازگاري بيشتري با اين تغييرات هستند. از اين رو پژوهش حاضر با هدف درك رفتار سازگاري كشاورزان با تغييرات اقليمي با استفاده از مدل رفتاري (انگيزش ـ‌ محافظت) در شهرستان خوي از توابع استان آذربايجان غربي انجام شده است.مواد و روش ها: ﭘﮋوﻫﺶ كمّي ﺣﺎﺿﺮ، از ﻧﻮع ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎي ﮐـﺎرﺑﺮدي اﺳﺖﮐﻪ ﺑﻪ روش ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ ـ همبستگي در شهرستان خوي اﻧﺠﺎم ﺷـﺪه اﺳـت. جامعه آماري 25811 خانوار بود كه بر اساس جدول كرجسي و مورگان 380 خانوار با روش ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮي ﺗﺼﺎدﻓﯽ ﻃﺒﻘـﻪ‌اي ﺑﺎ اﻧﺘﺴﺎب ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه اي بود كه روايي  ظاهري و محتوايي آن توسط پانلي از متخصصان ترويج و آموزش كشاورزي به تأييد رسيد و پايايي دسته گويه هاي آن با استفاده از ضريب آلفاي كرنباخ (0.72 ≤α ≤0.90) محقق گرديد به منظور تجزيه و تحليل داده ها؛ از آمار توصيفي و استنباطي استفاده شد. نتايج و بحث: يافته هاي پژوهش نشان داد ميزان سازگاري خانوار هاي كشاورز نسبت به تغييرات اقليم يكسان نبوده و در پايان نسبت به  ارائه الگوي سازگاري خانوارهاي كشاورز نسبت به تغيير اقليم و ارائه پيشنهاد هاي بهبود دهنده در زمينه كاهش اثرات و مديريت آن اقدام شده است. بر اساس يافته هاي پژوهش مهم‌ترين عوامل تأثيرگذار بر رفتار سازگاري عبارتند از حفظ ساختار كشاورزي، حفظ استاندارهاي زندگي، حفظ انسجام اجتماعي، بكارگيري راهبردهاي مختلف براي سازگاري، يادگيري راه حل هاي جديد براي مقابله با بحران و حفظ قدرت تصميم‌گيري كه بيشترين رابطه را با رفتارسازگاري داشتند. اين در حالي است كه حفظ روحيه كمترين رابطه را با رفتار سازگاري نشان مي دهد. در مجموع، متغيرهاي مستقل مورد مطالعه قادر هستند 87 درصد از تغييرات رفتار سازگاري را پيش بيني نمايند.نتيجه گيري: نتايج به دست آمده از پژوهش حاضر حاكي از آن بود كه با بكارگيري راهبردهاي مختلف براي سازگاري، يادگيري راه حل هاي جديد براي مقابله با بحران و بكارگيري خلاقيت براي مقابله با بحران، توان سازگاري با تغييرات اقليم از نظر اقتصادي را در خود افزايش مي دهند. همچنين ارزيابي رفتار كشاورزان در خصوص تغييرات آب و هوايي نشان داد كه بيشتر كشاورزان با آگاهي از تغييرات اقليمي در سال هاي اخير، به اين توانايي رسيده اند كه با حفظ عملكرد و ساختار كشاورزي، استاندارد هاي زندگي خود را حفظ و ارتقا دهند؛ لذا، مي توان با ارائه راه كارها و فنون نوين به كشاورزان منطقه و همچنين در دسترس قرار دادن اطلاعات به روز اقليمي گام مؤثري در سازگاري پايدار در منطقه با تغييرات اقليمي برداشت.