گفتمان اشتغال‌زايي در برنامه‌هاي توسعه جمهوري اسلامي ايران

هدف مقاله حاضر، بررسي گفتمان اشتغال‌زايي در برنامه‌هاي توسعه جمهوري اسلامي ايران است. به اين منظور، متن شش قانون برنامه‌ توسعه كشور به‌عنوان جامعه هدف پژوهش، مبناي بررسي و تحليل قرار گرفت. يافته‌ها حاكي از آن بود كه در گفتمان اشتغال‌زايي حاكم بر قوانين برنامه‌هاي توسعه، دال شناور «اشتغال‌زايي»، در قالب نشانه‌هايي مركزي مشتمل بر «تقليل نرخ بيكاري» در قالب برنامه اول توسعه، «اشاعه و ترويج فرهنگ كار» در قالب برنامه دوم، «ايجاد اشتغال در مناطق كمتر توسعه‌يافته» در قالب برنامه سوم، «رفع موانع اشتغال‌زايي» در قالب برنامه چهارم، «ايجاد اشتغال پايدار» در قالب برنامه پنجم و در آخر «نگرش كلان و فرابخشي به اشتغال‌زايي» در قالب برنامه ششم توسعه مسدود گرديده؛ اما در عرصه عمل، مفصل‌بندي گفتمان‌هاي حاكم بر هر برنامه در حوزه اشتغال، حول نشانه‌هاي مركزي مذكور، متمايز از يكديگر بوده و نشانه‌هاي اصلي متفاوتي، نظام معنايي‌ حاكم بر مفصل‌بندي گفتمان اشتغال‌زايي در برنامه‌هاي توسعه را شكل داده‌اند؛ چرا كه هر چند در شش برنامه توسعه كشور، اشتغال‌زايي سياستي اصلي و برجسته در حوزه اشتغال و به تبع آن كاهش بيكاري لحاظ گرديده، اما بر مبناي سكوهاي نظري و بسترهاي هويتي دو جناح غالب (اصولگرا و اصلاح‌طلب)، از سويي در ادوار مختلف مجلس كه نقش تصويب‌كننده سياست گذاريها را بر عهده داشته‌اند و از سويي در دولتهاي مجري قوانين برنامه‌هاي توسعه، در قالب راهبردها و سازوكارهايي، اشتغال‌زايي پيگيري شده و رويكرد به مقوله اشتغال و اشتغال‌زايي نگرشي مبتني بر اصول گفتماني‌اي بوده كه بر آن دوره، تفوق و تسلط گفتماني داشته است؛ لذا بر اين مبنا، شاهد سياست‌گذاريهاي غير مستمر و منقطع در حوزه اشتغال در طول چهار دهه اخير و در قالب شش برنامه توسعه در كشور بوده‌ايم.