جايگاه كتابخانه‌هاي عمومي در توانمندسازي زنان خانه‌دار با تأكيد بر ظرفيت‌هاي فضاي مجازي

هدف: هدف از پژوهش حاضر بررسي جايگاه كتابخانه‌هاي عمومي در توانمندسازي اجتماعي و اقتصادي زنان خانه‌دار با تأكيد بر ظرفيت‌هاي فضاي مجازي به‌ويژه شبكه‌هاي اجتماعي مجازي است. روش: اين پژوهش از نوع كاربردي است كه با رويكرد كيفي به روشِ تحليل مضمون انجام شد. جامعۀ پژوهش شامل كتابداران و مسئولان كتابخانه‌هاي عموميِ زير پوشش ادارۀ كل كتابخانه‌هاي عمومي خراسان جنوبي بود. در اين پژوهش، از روش نمونه‌گيري غيراحتمالاتي (غيرتصادفي) از نوع نمونه‌‌گيري گلولۀ برفي استفاده و در مجموع با 21 نفر مصاحبه انجام شد. روش اجراي مصاحبۀ استفاده‌شده از نوع نيمه‌ساختاريافته بود. يافته‌ها: موضوعات مورد درخواست زنان خانه‌دار از كتابخانه‌هاي عمومي در دو مقوله عملي (سلامت، كشاورزي و هنري) و نظري (ادبي-ديني و تربيتي) دسته‌بندي شدند. چگونگي نقش‌آفريني كتابخانه‌هاي عمومي در توانمندسازي زنان خانه‌دار در حوزه‌هاي اجتماعي و اقتصادي نيز در دو مقوله برنامه‌هاي آموزشي (تربيتي-اجتماعي و فني-اقتصادي) و برنامه‌هاي فرهنگي-ترويجي (اشتغال‌محور، تفنني، كتاب‌محور و مشاروه‌اي-ارجاعي) گروه‌بندي شدند كه برنامه‎هاي فرهنگي-ترويجي داراي فراواني بيشتري بودند. خدمات قابل ارائه به زنان خانه‌دار در فضاي مجازي در دو مقوله اطلاعاتي (آموزشي و منبع‌يابي) و ترويجي (اطلاع‌رساني و منبع‌گستري) قرار گرفتند كه يافته‌ها نشان داد كه سهم خدمات فرهنگي-ترويجي بيشتر است. مشوق‌هاي استفاده از فضاي مجازي توسط كتابخانه‌هاي عمومي جهت توانمندسازي زنان خانه‌دار نيز  در دو مقوله تبليغي و كاركردي و موانع موجود در اين حوزه در سه مقوله اجتماعي-اقتصادي، فردي و فناورانه دسته‌بندي شد. اصالت/ارزش: ارزش مسئلۀ اين پژوهش در اين نكته است كه كتابخانه‌هاي عمومي مي‌توانند از امكانات فضاي مجازي به‌ويژه شبكه‌هاي اجتماعي مجازي در توانمندسازي اجتماعي و اقتصادي زنان خانه‌دار استفاده كنند. البته، موانعي جدي در اين زمينه وجود دارد كه نيازمند توجه از سوي دست‌اندركاران كتابخانه‌هاي عمومي است. براي رفع اين موانع پيشنهاد مي‌شود كتابخانه‌هاي عمومي قبل از اجراي برنامه‌هاي توانمندسازي زنان خانه‌دار، برنامه‌هايي را در زمينۀ ارتقاي سواد رسانه‌اي و سواد اطلاعاتي آنان اجرا كنند.