تحليلي بر محتواي ارائه‌شده توسط كتابخانه‌هاي عمومي در شبكه‌‌هاي اجتماعي در دوران همه‌گيري كوويد-19

هدف: شيوع كرونا و تعطيلي كتابخانه‌هاي عمومي موجب شد فعاليت‌هاي كتابخانه‌ها در فضاي مجازي ادامه يابد و كتابداران به‌دنبال توليد محتوا براي كتابخانه‌هاي خود باشند. كتابخانه‌هاي وابسته به نهاد كتابخانه‌هاي عمومي كشور در اين مدت در بستر شبكه‌هاي مجازي فعاليت داشتند و به‌ويژه توليد محتوا توسط كتابداران مورد حمايت و تشويق قرار گرفت. هدف پژوهش حاضر تحليل محتواي توليدشده توسط كتابداران كتابخانه‌هاي عمومي ايران در شرايط دوركاري ناشي از شيوع كرونا در بستر اينستاگرام است. روش‌‌: پژوهش حاضر توصيفي و كاربردي است و با استفاده از روشِ اسنادي ازطريق مراجعه به محتواي صفحات مجازي كتابداران كتابخانه‌هاي عمومي در شبكۀ اجتماعي اينستاگرام صورت گرفته است. از ميان 2700 كتابخانۀ عمومي وابسته به نهاد كتابخانه‌هاي عمومي كشور، نمونه‌اي شامل 336 كتابخانه با استفاده از جدول مورگان به‌صورت طبقه‌بندي‌شده و با رعايت توزيع نمونه در استان‌هاي مختلف انتخاب شد. اطلاعات مربوط به پست‌ها، دنبال‌كنندگان و تگ‌هاي موضوعي استخراج و در نرم‌افزار اكسل وارد شد. براي اين منظور، پست‌هاي موجود با توجه به تاريخ انتشار هر پست (پيش از دوران همه‌گيري كرونا، دوران تعطيلي كتابخانه‌ها در همه‌گيري كرونا و پس‌از آن) تفكيك شدند. در بخش تحليلي، آزمون‌هاي هم‌بستگي و رگرسيون براي آزمون فرضيه‌هاي پژوهش به كار گرفته شد. يافته‌‌ها: محتواي توليدشده در چهار گروه اصلي كارگاه‌ها، كلاس‌هاي آموزشي، برنامه‌هاي فرهنگي و برنامه‌هاي مناسبتي دسته‌بندي شد. از نظر محتواي توليد‌شده، در بخش كارگاه‌هاي آموزشي، استان تهران با 804 پست بيشترين و استان قم با 98 پست كمترين تعداد را داراست. در بخش كلاس‌هاي آموزشي، استان تهران با 75 پست بيشترين و استان چهارمحال و بختياري با 3 پست كمترين تعداد را به خود اختصاص مي‌دهد. در بخش اطلاع‌رساني فراخوان‌هاي فرهنگي-ادبي، استان تهران با 112 پست بيشترين و استان آذربايجان شرقي با كمترين تعداد پست را داراست. در بخش برنامه‌هاي مناسبتي، استان تهران با 121 پست بيشترين و استان‌هاي كردستان وكهگيلويه و بويراحمد با 11 پست كمترين تعداد پست را به خود اختصاص دادند. آزمون فرضيه‌هاي پژوهش نشان داد كه بين درجۀ كتابخانه و ميزان محتواي توليدشده، تعداد دنبال‌كنندگان و ميزان توليد محتوا، درجۀ كتابخانه و فاصلۀ بين انتشار پست‌ها و تعداد دنبال‌كنندگان و فاصلۀ پست‌ها رابطه‌اي معنادار وجود دارد. اصالت/ارزش: شرايط كرونا و قرنطينه در دورۀ همه‌گيري كرونا باعث شد تا كتابخانه‌هاي عمومي فعاليت‌هاي خود را در بستر فضاي مجازي ادامه دهند و اطلاع‌رساني برنامه‌هاي آموزشي، فرهنگي و هنري كتابخانه‌ها از اين طريق افزايش يابد. در پژوهش حاضر، مشخص شد كه كتابخانه‌هاي كوچك‌تر، مطالب بيشتر و متنوع‌تري در بستر اينستاگرام عرضه كرده‌اند. به نظر مي‌رسد كه ارتباط نزديك‌تري بين جوامع محلي و كتابداران كتابخانه‌هاي كوچك‌تر وجود دارد و مخاطبان اين كتابخانه‌ها علاقه‌اي بيشتر به دنبال كردن صفحات كتابخانه‌هاي خود دارند، و اين امر نيز به‌نوبۀ خود مي‌تواند زمينه‌ساز توليد بيشتر مطالب و اخبار مرتبط با كتابخانه‌ها شود. تجربۀ حاصل از توليد محتواي آنلاين در شرايط همه‌گيري كرونا مي‌تواند در گسترش دامنۀ خدمات غيرحضوري كتابخانه‌ها، مديريت شرايط بحران و ايجاد انگيزه در كتابداران براي توليد محتوا به كار گرفته شود.