الگوسازي فرانظري پارادايم برساخت‌گرايي- تفسيري در تبيين مسائل محيط‌زيست

محيط‌زيست، حوزه‌اي ميان‌رشته‌اي است كه مطالعه آن بينشي تلفيقي مي‌طلبد. بسياري از انديشمندان اين حوزه براي مطالعه مسائل محيط‌زيست، رويكرد برساخت‌گرايي را به كار مي‌گيرند. چرا كه اين نظريه به نقش عوامل اجتماعي در كنار عوامل فني و اكولوژيكي در تبيين مسائل محيط‌زيستي تأكيد دارد. هدف مقاله حاضر اين است كه با رويكردي فرانظري، به مطالعه پارادايم برساخت‌گرايي- تفسيري و تعيين قضاياي شناختي آن و همچنين ارائه الگويي براي مطالعه برساخت مسائل محيط‌زيست بپردازد. اين مقاله در بستري نظري، با كمك روش فرانظري و ابزار فرانظريه‌پردازي ريتزر، در جهت نيل به اهداف مذكور انجام شده است. يافته‌هاي حاصل از مطالعه سير تحول فكري پارادايم برساخت‌گرايي، در انديشه‌هاي كلاسيك و معاصر نشان مي‌دهد، مباني فلسفي اين پارادايم در انديشه فيلسوفاني قرار دارد كه به مطالعه برهمكنش ابژه‌ها و سوژه‌ها تأكيد دارند. اين مكتب در جامعه‌شناسي برهمكنش‌ها و زمينه‌هاي اجتماعي آن را مطالعه مي‌كند. انديشمندان حوزه جامعه‌شناسي مسائل اجتماعي و به‌طور خاص مسائل محيط‌زيست، ديدگاه برساخت‌گرايي را براي مطالعه كشف، ظهور و موفقيت طرح مسائل محيط‌زيستي به كار مي‌گيرند. با تشكيل مكاتب مطلق و متني در برساخت‌گرايي، اين رويكرد از ذهن‌گرايي محض، به سمت توجه به عوامل عيني و ذهني روي مي‌آورد. بنابراين همچون بسياري از متفكران ديگر، صاحب بينش تلفيقي شده و به تركيب سطوح چندگانه واقعيت‌هاي اجتماعي مورد اشاره ريتزر، مي‌پردازند. سطوح واقعيت‌هاي محيط‌زيستي در انديشه برساخت‌گرا، ارتباط و همپوشاني دارند. در مطالعات اجتماعي بايد به تركيب اين قضايا توجه شود. نتايج مقاله حاضر، ارتباط و تعامل قضاياي محيط‌زيستي را در الگوي پارادايمي سطوح عمده واقعيت‌هاي محيط‌زيستي، در نظريه برساختي ـ تفسيري مسائل محيط‌زيست نشان مي‌دهد.