منظر شهري شفابخش؛ تحليلي بر انگاره‌ها و شاخص‌ها در خيابان شهري؛ مطالعه موردي: بلوار پاكنژاد، محله شهرك غرب تهران

امروزه تأثيرات محيط به‌عنوان يكي از مهم‏ترين عوامل سلامتي روان و الگوهاي رفتاري انسان و همچنين تأثير طبيعت و فضاي سبز بر كاهش استرس و فشارهاي رواني روزمره و ارتقاي سلامت روان به اثبات رسيده است. پژوهشگران بر اين باورند كه طبيعت و فضاي سبز مي‏تواند بر كاهش استرس و فشارهاي رواني روزمره و ارتقاي سلامت روان مؤثر بوده و با توانايي مقابله با اضطراب، سلامت روان را ارتقا بخشد. هدف اصلي اين پژوهش به‌كارگيري مؤلفه‌هاي شفابخشي در طراحي مناظر و محيط‏هاي شهري و مجهز كردن اين مناظر به كيفيت‏هاي شفابخش و ارائه راهكارهاي مناسب در جهت ايجاد مناظر شهري شفابخش است. با‌توجه‌به بازه زماني كنوني و وجود بحران‏هاي اجتماعي و وضعيت اقتصادي نابسامان جامعه و صدمات روحي ناشي از آن، انجام اين پژوهش داراي ضرورت زماني است. اين پژوهش كه به‌منظور تحليل انگاره‏ها و شاخص‏هاي مربوطه در بلوار پاكنژاد تهران انجام شده است، به لحاظ هدف و قلمروي موضوعي در حوزه پژوهش‏هاي كاربردي قرار دارد. ازنظر روش انجام پژوهش توصيفي- تحليلي و تحليل محتوا از نوع تركيبي با گرايش به روش كيفي است. ابتدا با مطالعات كتابخانه‏اي برخي از شاخص‏هاي مهم استخراج و سپس با استفاده از ابزارهاي تحقيق، مطالعات ميداني نظير نقشه‌برداري رفتاري انجام شد. سپس با استفاده از مؤلفه‌هاي شفابخشي استخراج‌شده از مطالعه منابع مرتبط، پرسش‌نامه‏اي تنظيم شد. براي بررسي روايي، پرسش‌نامه به‏طور تصادفي در اختيار كاربران قرار گرفت. پاسخ‏ها با نرم‏افزار تحليل آماري SPSS، تحليل و خروجي داده‏ها به‌صورت نمودار و جداول فراواني ارائه شد. نتايج اين تحقيق نشان مي‌دهد كه شاخص‌هاي شفابخشي تأثيرگذار در طراحي مناظر شهري شامل مواردي نظير حضور آب، تعامل با طبيعت، تحريك حواس، آرامش محيطي، حس امنيت در فضا، رنگ‌ها، بوهاي مطبوع و آواهاي دلنشين هستند. درنهايت با تحليل انگاره‌ها و شاخص‌هاي شفابخشي تأثيرگذار كه براي طراحي يك منظر شهري شفابخش حياتي محسوب مي‏شوند، اقدامات راهبردي و راهكارهاي مناسب ارائه شد.