اثر سامانه آبياري قطره‌اي نواري بر مديريت مصرف آب در كانون‌ هاي اصلي توليد خربزه در كشور

با توجه به محدوديت منابع آب در توليد محصولات كشاورزي و ضرورت ارتقا و بهبود بهره وري آب در كشاورزي و جايگاه توليد خربزه در كشور، بررسي حجم آب كاربردي (آب آبياري+ بارش موثر) در توليد اين محصول ضروري است. به‌ منظور تعيين حجم آب كاربردي، عملكرد و بهره‌وري آب در توليد خربزه با مديريت زارعين در استان‌هاي خراسان رضوي، فارس، خوزستان، سمنان و سيستان و بلوچستان در سال زراعي (1399- 1398)، تعداد 138 مزرعه خربزه انتخاب و حجم آب داده شده توسط كشاورزان اندازه‌گيري شد. اثر سامانه‌هاي آبياري قطره‌اي نواري بر مديريت مصرف آب براي خربزه در كشور بررسي شد. نتايج نشان داد تفاوت عملكرد، حجم آب كاربردي و شاخص بهره‌وري آب براي توليد خربزه در استان‌هاي منتخب معني‌دار بود. ميانگين‌ وزني عملكرد، حجم آب كاربردي و بهره‌وري آب كاربردي خربزه در كشور، به‌ترتيب برابر 24962 كيلوگرم در هكتار، 7117 مترمكعب ‌در ‌هكتار و 3/4 كيلوگرم بر مترمكعب بدست آمد. حجم كل آب آبياري براي توليد خربزه در كشور برابر 570/8 ميليون مترمكعب برآورد شد. در اين پژوهش ميانگين عملكرد خربزه در سامانه آبياري سطحي با روش جويچه‌اي و قطره‌اي نواري به‌ترتيب 20954 و 24500 كيلوگرم در هكتار برآورد شد. ميانگين حجم آب كاربردي در روش آبياري جويچه‌اي و قطره‌اي هم به‌ترتيب 7940 و 6073 متر مكعب در هكتار بدست آمد. ميانگين حجم آب كاربردي در روش آبياري قطره‌اي نسبت به حجم آب كاربردي در روش جويچه‌اي 23/5 درصد كاهش داشت. ميانگين بهره‌وري آب در روش‌هاي آبياري جويچه‌اي و قطره‌اي به‌ترتيب 3 و 4/3 كيلوگرم بر متر مكعب در هكتار شد. استفاده از سامانه‌هاي آبياري قطره‌اي نواري براي زراعت خربزه در كشور مي‌تواند سبب افزايش بهره‌وري آب و كاهش مصرف آب در بخش كشاورزي شود. هرچند مديريت بهره‌برداري از اين سامانه‌ها در كشور تا سطح مطلوب، فاصله نسبتا زيادي دارد.