بررسي تأثير تغييرات عوامل آموزش و ترويج كشاورزي روي زيرسيستم هاي زنجيره منابع آب، غذا و انرژي در مديريت شبكه هاي آبياري (مطالعه موردي: شبكه آبياري قزوين)

عوامل آموزش و ترويج، چه در بهبود بهره وري منابع آب و چه در رعايت الگوي كشت مصوب توسط كشاورزان، از جمله عواملي است كه بسياري از شاخص هاي عملكرد شبكه هاي آبياري را تحت تأثير قرار مي دهند. اثر اين آموزش ها بايد در پيوند با منابع آب، غذا، و انرژي در شبكه هاي آبياري به صورت سيستمي بررسي شود. اين آموزش ها در توسعۀ مدل مفهومي زنجيرۀ آب، غذا و انرژي (نكسوس) ذيل زيرسيستم هاي محدوديت توسعه كشاورزي و راهكارهاي رفع نياز آبي تأمين نشده در مرزهاي شبكۀ آبياري قزوين بررسي شدند. مدل كمّي ارائه شده در اين بخش كه از بررسي تحقيقات گذشته، مصاحبه ها و جمع آوري اطلاعات توسعه يافته است، شامل هشت زيرسيستم است كه دو زيرسيستم به طور مستقيم تحت تأثير متغير آموزش قرار دارند. شاخص نكسوس به صورت تركيب خطي از برخي شاخص ها از جمله شاخص هاي بهره وري آب، بهره وري انرژي، عملكرد محصول و كفايت تحويل آب تعريف شد. در اين تحقيق، با در نظر گرفتن تغييرات افزايشي در ميزان نفر ساعات آموزش هاي ترويجي، در سه گزينۀ 20، 40 و 60 درصد، ميزان تغييرات شاخص هاي كفايت شبكه و بهره وري آب كشاورزي و در نهايت شاخص نكسوس بررسي گرديد. بيشترين ميزان اثربخشي در گزينه 60 درصد افزايش در آموزش هاي ترويجي به دست آمد كه برابر با 23/25 درصد بوده است. از طرفي، بالاترين سرعت اثربخشي در گزينۀ 20 درصد به مقدار 1/83 درصد مشاهده گرديد. با توجه به نتايج به دست آمده مي توان به اهميت تأثير عامل آموزش در كنار ديگر عوامل فني و مديريتي در روند كلي بهبود سيستم اشاره كرد.