ايدئولوژي و عمل‌گرايي در سياست‌خارجي جمهوري اسلامي ايران: مطالعه موردي دوره حسن روحاني

سياست‌خارجي استراتژي طراحي‌شده به وسيله سياست‌گزاران يك كشور در مقابل ساير دولت‌ها و بازيگران بين‌المللي براي رسيدن به اهداف ملي و تامين منافع ملي است. تأمل در رفتار سياست‌خارجي جمهوري اسلامي ايران از وجود هنجارها، اصول و اهداف ايدئولوژيكي وعمل‌گرايي بسياري حكايت دارد كه طي دهه‌هاي اخير بروز يافته است. سياست‌خارجي عمل‌گرايانه با پذيرش واقعيت‌هاي موجود، بدنبال استفاده حداكثري از فرصت‌ها در راستاي منافع ملي كشور است. پژوهش حاضر بدنبال پاسخي براي اين سوال است كه جايگاه و نقش ايدئولوژي و عملگرايي در سياست‌خارجي جمهوري اسلامي ايران در دولت حسن‌روحاني چگونه بوده است؟ و كدام يك از اين دو از اصالت و وزن بيشتري برخوردار بوده است؟ دراين‌راستا روش تحقيق پژوهش حاضر تحليلي تاريخي و باتكيه بر منابع و اسناد كتابخانه‌اي مي‌باشد. نتايج اين پژوهش نشان داده است در دولت روحاني، هسته سخت رفتار سياست‌خارجي ايران براساس ترجيحات ايدئولوژيك مهمترين عامل در تعيين راهبردها و سياست‌هاي ايران در حوزه روابط خارجي است. دولت روحاني در اين مورد متأثر از دال متعالي خود، گرايش به اعتدال داشته و باوجود اينكه گفتماني اسلامي بوده وعناصر آن برپايه ارزش‌ها و اصول انقلابي ايران شكل‌گرفته است، تدبير خردگرايانه و متوازن خود را كه مبتني بر نتيجه گرايي است، به منظور شالوده‌شكني ساختار نظام بين‌الملل به كار بسته است.