سخنوري معشوق در غزل‌هاي پيروان سه‌گانۀ موفق سعدي؛ همام تبريزي، عماد فقيه كرماني و ناصر بخارايي

سعدي شيرازي شاعر غزل‌سراي قرن هفتم است كه در تكامل غزل نقش بسيار چشمگيري دارد. شاعر از زبان عاشق روايتگر حالات و سخنان معشوق است. همام تبريزي، عماد فقيه كرماني و ناصر بخارايي سه شاعر بسيار تأثيرپذير از سعدي و برخاسته از سه ناحيه مختلف با لهجه‌هاي گوناگون‌اند. دليل انتخاب اين شاعران، تأثيرپذيري از شيوه سعدي و ميزان توفيق‌شان در اين تأثيرپذيري بوده است. مسأله اصلي پژوهش يافتن پاسخ براي اين پرسش‌هاست كه چگونه سخنان معشوق در غزل‌هاي سه شاعر مذكور انعكاس يافته است؟ تفاوت‌ها و شباهت‌هاي بيان آنها در نقل سخنان معشوق چيست؟ بر اين اساس، با استفاده از روش تحليلي-توصيفي و بهره‌گيري از منابع كتابخانه‌اي سخنان معشوق طبقه‌بندي و تحليل شده است. نتيجه بررسي‌ها آشكار نمود كه معشوق سخنور غزل با زبان غمزه و زبان بدن سخن مي‌گويد و زماني با كلام و يا نوشتن نامه، با شاعر گفتگو مي‌كند گاه شاعر كلام او را ساده بيان مي‌كند زماني به كلام او اطناب مي‌بخشد. مخاطب اصلي سخن معشوق، عاشق است و گاه عناصر زميني و آسماني مورد خطاب اويند. عاشق طالب وصال است و معشوق خواهان فراق زماني عاشق با معشوق موافق و گاهي ناموافق است. شاعر جهت بزرگداشت معشوق با لوازم صورخيال به مزّين كردن كلام او مي‌پردازد.