تخمين پتانسيل توليد گندم و جو زمستانۀ آبي به روش فائو

توليد بالقوه به عملكرد رقمي از يك محصول در يك محيط معين با منابع رشد كافي و عاري از آفات و بيماري‌ها اطلاق مي‌شود كه تنها با تابش خورشيد و دماي آن محيط تعيين مي‌شود. آگاهي از ميزان پتانسيل توليد به هدايت تحقيقات كشاورزي به منظور شناسايي عوامل محدودكننده رشد و متعاقباً كاهش شكاف عملكرد و در نهايت به تضمين امنيت غذايي كمك مي‌كند. اين مطالعه در سال 1399 به منظور برآورد عملكرد بالقوۀ ارقام پُرمحصول گندم (پيشگام) و جو (بهمن) زمستانه با استفاده از مدل رشد تابشي-گرمايي فائو و داده‌هاي دراز مدت تشعشع و دماي شهرستان ابهر (واقع در استان زنجان) انجام گرديد. علاوه‌بر آن، نياز آبي اين گياهان با استفاده از مدل كراپ‌وات فائو و داده‌هاي اقليمي شامل رطوبت نسبي هوا، سرعت باد، ساعت‌‌هاي آفتابي، تشعشع، دماي كمينه و بيشينه هوا مطالعه شد. بر اساس يافته‌هاي تحقيق حاضر، مقدار باران مؤثر، نياز آبي و آبياري نيز در طول چرخۀ رشد براي محصول گندم به ترتيب 93.4، 694.5 و 601.1 ميلي‌متر و براي محصول جو به ترتيب 93.4، 615.3 و 522.7 ميلي‌متر تخمين زده شد. پتانسيل عملكرد دانه در ارقام پُرمحصول گندم و جو شش رديفه زمستانه با احتساب شاخص برداشت 45 درصد و رطوبت دانۀ 11 درصد، به ترتيب 8.48 و 7.94 تُن در هكتار برآورد گرديد. در گندم آبي، بر اساس متوسط عملكرد واقعي (4.5 تُن در هكتار) در اين منطقه، خلأ عملكرد 4 تُن در هكتار (47.1 درصد) مي‌باشد. در جو آبي، با توجه به عملكرد واقعي (3.85 تُن در هكتار)، مقدار خلأ عملكرد به 4.1 تُن در هكتار (50.9 درصد) مي‌رسد. اين اختلاف قابل‌توجه بين عملكرد واقعي و عملكرد پتانسيل، ضرورت انجام تحقيقات به‌زراعي و به‌نژادي براي شناخت و رفع موانع رشد و در نهايت تقليل خلأ عمكرد محصول را بيش از پيش نشان مي‌دهد.