شناسايي عوامل مؤثر بر انجام رفتارهاي پيشگيرانه از كوويد-19: كاربست مدل اعتقاد بهداشتي و مدل PEN-3

شيوع كوويد-19 موجب برجسته‌تر شدن نقش ارتباطات سلامت در مواجهه با بحران‌هاي سلامت به ويژه انجام رفتارهاي پيشگيرانۀ فردي در مقابله با چنين بحران‌هايي شد. پژوهش حاضر درصدد شناسايي عوامل مؤثر بر انجام رفتارهاي پيشگيرانه از كوويد-19 با بكارگيري مدل اعتقاد بهداشتي و مدل PEN-3 در بين جامعه ايراني است. اين مطالعه مقطعي از نوع همبستگي در سال 1401 به صورت آنلاين و با استفاده از روش نمونه‌گيري غيراحتمالي انجام شد. جامعه ‌آماري شامل كاربران بالاي 18 سال بودند. سئوالات مربوط به مدل اعتقاد بهداشتي و رفتارهاي پيشگيرانه از پرسشنامه‌هاي استاندارد اخذ شدند و سئوالات مدل PEN-3 محقق‌ساخته بودند. 422 مشاركت‌كننده به پرسشنامه اين پژوهش پاسخ دادند. تحليل‌ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 26 و با بهره‌گيري از توزيع فراواني داده‌ها، ميانگين، انحراف معيار، آزمون پيرسون، و آزمون رگرسيون خطي ‌چندگانه انجام شد. از 6 رفتار مورد بررسي، شستشوي دست‌ها (3.1 از 5) و استفاده از دستكش (0.9 از 5) به ترتيب بيشترين و كمترين ميانگين را كسب كردند. انجام رفتارهاي پيشگيرانه با ادراكات، خودكارآمدي درك‌شده، شدت درك‌شده، نشانه‌هاي اقدام، سن، سطح تحصيلات، وضعيت اقتصادي، وضعيت واكسيناسيون، و سابقه خانوادگي ابتلا به كوويد-19 همبستگي مثبتي داشتند. پژوهش حاضر قادر به پيش‌بيني 52 درصد (R^2: .516) از واريانس انجام رفتارهاي پيشگيرانه در بين نمونه مورد مطالعه بود. با توجه به ميزان پيش‌بيني كنندگي، مدل اعتقاد بهداشتي، مدل PEN-3، و همچنين ويژگي‌هاي جمعيت‌شناختي، محققان ارتباطات سلامت و برنامه‌‌هاي حوزه آموزش و ارتقاء سلامت مي‌توانند از اين مدل‌ها در مداخلات سلامت‌محور به ويژه در زمان شيوع بيماري‌ها استفاده كنند.