انتخاب توده‌هاي محلي و ارقام تجاري طالبي و خربزه متحمل به تنش خشكي با استفاده از روش‌هاي آماري چندمتغيره و شاخص‌هاي تحمل

به‌منظور انتخاب متحمل‌ترين ژنوتيپ طالبي و خربزه به تنش خشكي، تعداد30 توده محلي و رقم در ايستگاه تحقيقات كشاورزي بروجرد، در سال1397 بررسي گرديدند. آزمايش در قالب طرح بلوك‎هاي كامل تصادفي با سه تكرار در دو شرايط آبياري نرمال و تنش خشكي اجرا شد. تنش خشكي از آغاز ميوه‌دهي اعمال گرديد. آبياري بر اساس ميزان تبخير از تشتك تبخير كلاس A (شرايط نرمال: 50ميلي‌متر و شرايط تنش: 100 ميلي‌متر) انجام شد. نتايج اين مطالعه نشان داد كه همبستگي بالا بين عملكرد در شرايط تنش (YS) و آبياري نرمال (YP) با شاخص‌هاي تحمل به تنش خشكي از جمله  MP(ميانگين عملكرد)،GMP  (ميانگين هندسي عملكرد) و STI (شاخص تحمل تنش) وجود داشت. وراثت‌پذيري عمومي در شرايط تنش خشكي از 81 درصد براي عملكرد ميوه در بوته تا 97 درصد براي تعداد ميوه متغير بود. در شرايط تنش خشكي، بالاترين درصد ضريب تنوع ژنتيكي (GCV) براي صفات وزن گوشت و پوست (49 درصد)، تعداد ميوه (47 درصد) و كمترين مقدار براي روز تا رسيدگي (4 درصد) به‌دست آمد. بر اساس نمودار باي‌پلات تجزيه به مؤلفه‌هاي اصلي توده‌هاي ممقاني، ريش‌بابا، گرمك، ملون ژاپني، خربزه شاد‌گان و خربزه نهاوندي به‌عنوان متحمل‌ و توده مازندراني، ازبك يك و گينسن‌ماكوآ به‌عنوان حساس‌ به تنش خشكي شناسايي شدند. يافته‌هاي مطالعه حاضر مي‌تواند در فرآيند تلاقي بين توده‌هاي محلي و ارقام تجاري مورد استفاده قرار گرفته و در نهايت موجب تسريع در برنامه‌هاي  بهنژادي با هدف توليد ارقام متحمل به تنش خشكي طالبي و خربزه شوند.