دگرانديشي در اشعار اسماعيل شاهرودي(از 1332 تا 1357 هجري شمسي )

دگرانديشي، شيوۀ نگرش متفاوت و ناسازگار با اصول حاكميت، باورهاي ديني و سنّت‌هاي اجتماعي است كه با رويكردي تعقلي و تخيّلي، ديدگاهي تازه بيان مي‌دارد. اين رويكرد با سلطۀ استبداد، استمرار جهل و تحجّر جهت‌گيري متضاد دارد و جنبه‌هاي ستيزه‌جويانۀ آن مؤلّفه‌هاي متنوّعي در افكار شاعران نوپرداز پديد مي‌آورد. با تحليل و توصيف محتواي مجموعۀ اشعار اسماعيل شاهرودي به روش كتابخانه‌اي مشخص خواهد شد كه در زمينه‌هاي فكري اين شاعر به ظاهر گمنام چه انديشه‌ها و آرمان‌هاي تأثيرگذار و برجسته اخلاقي و تعليمي وجود دارد. در نتيجه متناسب با تأثيرات حوادث مهم تاريخي از وي، مبارزي عدالت‌طلب، آزادي‌خواه و الهام‌بخش تصوير مي‌گردد. او مبارزه را براي مساوات، آگاهي را براي آزادي‌خواهي و دانايي را براي گذار از كاستي‌هاي سنّت به كار مي‌بندد. با مطالعۀ زمينه‌هاي فكري مساوات جو، فساد ستيز، ضد استعماري، جهل ستيز، صلح‌طلب و انسان‌مدار شاهرودي در مقايسه با شاعران غير متعهد، لذت‌طلب، وابسته به حاكميت و فردگرا، كاركرد ارزش‌هاي اخلاقي و انساني ازيادرفته برجسته مي‌گردد و پيوند تاريخي اصالت‌هاي فكري فرهنگ ايراني پايدار مي‌ماند. افكار دگرانديشانۀ شاهرودي، نواقص سنّت‌هاي اجتماعي را نمودار مي‌سازد، ريشه‌هاي ساختار حاكميت استبداد را بر ملا مي‌نمايد و توانمندي‌هاي نهاد دين را براي هماهنگي با نيازهاي روزآمد آشكار مي‌كند.