بررسي تطبيقي الگوگرايي در مسيحيت و اسلام، با تأكيد بر ديدگاه زگزبسكي و اخلاق ولايي

الگوگرايي يكي از گونه‌هاي اخلاق فضيلت است كه مطابق آن اسوهٔ اخلاقي معيار اساسي اخلاق است. تاكنون دو قرائت مختلف از الگوگرايي ارائه شده است؛ قرائت برخاسته از سنت مسيحي و قرائت برخاسته از سنت اسلامي - شيعي. الگوگرايي در سنت مسيحي با نوشته‌هاي زگزبسكي و تحت تأثير انديشۀ مسيحي و شخصيت حضرت عيسي عليه السّلام مطرح شده است. نظريۀ اخلاق ولايي كه بر پايهٔ معارفِ نقلي شيعه طرح شده است، شباهت بسياري به نظريۀ زگزبسكي دارد. در انديشهٔ شيعي اسوه‌هاي تمام‌عيار، معصوم از گناه و خطا هستند و گفتار و رفتار معصومان معياري براي شناخت مفاهيم و مصاديق اخلاقي است. هدف نوشتار تبيين و تطبيق اين دو ديدگاه، نشان‌دادن برخي مزاياي اخلاق ولايي بر الگوگرايي مسيحي با بيان عنصر عصمت اسوه و نقش باور به آن در دفع برخي اشكالات الگوگرايي است. در اين مقاله، روش جمع‌آوري داده‌ها كتابخانه‌اي و روش تحليل تطبيقي است. باور به عصمت اسوه‌ها در نظريۀ الگوگرايي، اشكالاتي همچون اعتمادنداشتن به همۀ كنش‌ها و منش‌هاي الگو، طفوليت اخلاقي و نسبيت را از اين نظريه دفع مي‌كند. باور به عصمت الگوي تمام‌عيار، سبب مزيت الگوگرايي برخاسته از سنت شيعي بر الگوگرايي برخاسته از سنت مسيحي خواهد شد.