نقدي كوتاه بر درون‌نگريِ دكارتي با تمركز بر تز شفافيت

درون‌نگري روشي است براي دسترسي به محتويات ذهن، و تحقق آن نيز بسته به پذيرشِ تز «شفافيت ذهن» است. اين تز بخشي از پارادايم فلسفهٔ دكارت را براي شناخت ذهن تشكيل مي‌دهد، و به واسطهٔ ويژگي‌هايي، مانند بي‌واسطگي، خطاناپذيري، حجيت اول‌شخص و غيره مشخص مي‌شود. طرفداران تز شفافيت، ذهن را همچون ظرفي شفاف مي‌دانند كه همهٔ محتويات آن، اعم از امور ثابت - مانند حالت‌هاي ذهني - و غيرثابت - مانند رويدادهاي ذهني - بالذات معلوم‌اند. با اين حال، آزمايش‌هاي تجربي و استدلال‌هاي فلسفي حاكي از آن‌اند كه ذهن پر از واسطه‌هاي پيدا و پنهان است، در فهم محتويات خودش دچار خطا مي‌شود، از تأثير عوامل بيروني غافل است و خود را به اشتباه مرجع همهٔ احكامش مي‌داند و غيره. اين موارد نشان مي‌دهند كه ذهن برخلاف مدعاي دكارت، براي خودش شفاف نيست. اين مقاله با روش تحليلي_انتقادي مي‌كوشد تا با تحليلِ برخي از ويژگي‌هاي بيان‌شده، تز شفافيت را بيازمايد و از آن بديهي‌زدايي كند.