تجزيه و تحليل زمين آماري و پهنه‌بندي ذرات اوليه خاك جهت مديريت بهينه كاربري اراضي (مطالعه موردي: دشت شبانكاره استان بوشهر)

در طي سه دهه اخير، تمايل عمومي به تغيير روش در تحقيقات پيرامون مديريت منابع خاك و تهيه نقشه هاي اراضي از روش هاي مرسوم و عمدتاً كيفي به روش هاي كمّي بر اساس مدل هاي همبستگي مكاني بوجود آمده است كه به اين روش ها اصطلاحاً تهيه نقشه هاي رقومي خاك گفته مي شود. بافت خاك به عنوان يكي از خصوصيات مهم در تعيين نوع و تراكم فعاليت هاي كشاورزي و انواع كاربري اراضي محسوب مي شود. پژوهش حاضر در دشت شبانكاره استان بوشهر به مساحت 15000 هكتار با واحدهاي فيزيوگرافي مختلف كه داراي كاربري عمدتاً زراعي است انجام شد. تعداد 172 محل هدف براي نمونه برداري خاك در عمق هاي 30-0 و 60-30 سانتي متر بر اساس تصاوير ماهواره اي و همچنين تفاوت هاي ظاهري مشاهده شده در منطقه مطالعاتي در نظر گرفته شده و نمونه برداري صورت گرفت. نقشه رقومي بافت خاك براي دو روش مثلث قديمي بافت خاك شامل ذرات شن، سيلت و رس و روش مثلث جديد خاك شامل ميانگين هندسي قطر ذرات و انحراف معيار هندسي قطر ذرات خاك، ترسيم گرديد.از دو برنامه زمين آماري GS+ و ArcGIS و روش هاي مختلف تخمين گرها براي پهنه بندي ذرات خاك استفاده شد. نتايج نشان داد قوي ترين كلاس ساختار مكاني مربوط به انحراف معيار هندسي قطر ذرات خاك (48/0) و ضعيف ترين آن در سيلت (73/0) به دست آمد. بيشترين و كمترين شعاع تأثير در بين پارامترهاي بافت خاك به ترتيب مربوط به رُس و انحراف معيار هندسي قطر ذرات خاك به مقدار 684 و336 متر بود. تعداد خاكرخ هاي حفر شده بر اساس پيش بيني نقشه رقومي يكنواختي خاك، برابر با 11 خاكرخ تعيين گرديد. نقشه هاي رقومي توليد شده مي توانند اطلاعات مكاني از ويژگي هاي مهم خاك مانند وضعيت نفوذپذيري و زهكشي، ظرفيت نگهداري آب، حاصلخيزي، ميزان فرسايش و شوري خاك را نشان دهند كه سبب افزايش دقت در مديريت بهينه اراضي كشاورزي نسبت به روش هاي معمول مي شود.