تعيين مجموعه حداقل داد‌ه‌ها براي ارزيابي كيفيت خاك در گندم زارهاي منطقه پيرانشهر

ارزيابي و تعيين مجموعه حداقل داده ها جهت بررسي كيفيت خاك به لحاظ صرفه جويي در هزينه و زمان بسيار با اهميت و ارزشمند است. اين تحقيق با اهداف اصلي ارزيابي شاخص كيفيت خاك هاي تحت كشت متوالي و دراز مدت گندم توسط يك مدل معتبر (Integrated quality index)، تعيين مجموعه حداقل داده براي ارزيابي كيفيت خاك هاي اين منطقه و ارزيابي رابطه مابين شاخص كيفيت خاك و اجزاي عملكردي گندم در اراضي كشاورزي منطقه پيرانشهر استان اذربايجان غربي انجام گرفت. 18 ويژگي فيزيكي و شيميايي و حاصلخيزي در خاك سطحي اين اراضي كه داراي سه رده خاك مالي سول، اينسپتي سول و ورتي سول مي باشد با بررسي و مطالعه 40 پروفيل اندازه گيري شد. كل متغيرهاي مؤثر بر كيفيت خاك(TDS) تعيين و حداقل داده مؤثر (MDS) با استفاده از روش تجزيه مؤلفه هاي اصلي(PCA) مشخص شدند. شاخص كيفيت خاك با استفاده از تكنيك ميان يابي، متناسب با رشد گياه به پنج كلاس تقسيم بندي شد. بر اساس نتايج تجزيه به مولفه هاي اصلي، پنج ويژگي كربن آلي، رس، نسبت جذب سديم، كربنات كلسيم معادل و سيلت داراي ارزش ويژه بزرگ‌تر از يك بوده و به عنوان شاخص‌هاي MDS انتخاب شدند. بيش ترين مقدار IQITDS و IQIMDS در خاك رده‌ي اينسپتي‌سول‌ها سپس بترتيب در رده مالي‌سول و ورتي‌سول‌ مشاهده شد. ارتباط معني‌داري (p 0.05) مابين اجزاي عملكرد گندم (عملكرد دانه و بيولوژيك گندم) با مدل‌هاي IQITDS و IQIMDS يافته شد كه نشان دهنده‌ي تآثير مثبت و معني‌دار شاخص كيفيت خاك بر اجزاي عملكرد گندم بود. همچنين مدل IQITDS نسبت به مدل IQIMDS به علت ضريب اطمينان (R2) بيشتر از دقت بيشتري براي پيش‌بيني عملكرد اجزاي گندم برخوردار بود. با اين وجود به علت همبستگي مثبت و معني دار مابين IQITDS و IQIMDS(R2 = 0.9)، مدل IQIMDS مدل اقتصادي و بهتري براي ارزيابي كيفيت خاك هاي اين منطقه است.