ارزيابي معيارهاي مؤثر بر خطر سيل‌خيزي مبتني بر فرآيند تحليل شبكه‌اي و GIS در حوضۀ وازرود استان مازندران

پهنه‏بندي خطر سيل به عنوان مشكلي اساسي همواره مورد توجه بسياري از محققان است. با توجه به نياز آن به تحليل مكاني پيچيده از اين‏رو، معيارهاي متعددي بايد ارزيابي شوند. اين تحقيق با هدف تهيۀ نقشۀ پهنه‏بندي خطر وقوع سيل در حوضۀ وازرود واقع در استان مازندران انجام گرفته است. به اين‏منظور 6 ‏متغير شيب، كاربري اراضي، گروه هيدرولوژيك، شمارۀ منحني، پايداري و بارندگي مورد ارزيابي قرار گرفتند. براي وزن‏دهي معيارها و تهيۀ لايه‏هاي اطلاعاتي به‏ترتيب از فرايند تحليل شبكه‏اي (ANP) و GIS بهره گرفته شد. نتايج به‌دست‌آمده از تحقيق نشان داد معيار شماره منحني و شيب به‏ترتيب با مقدار وزني 1.42 و 1.00 در اولويت اول و دوم اهميت خطر وقوع سيل هستند. درنهايت، با تلفيق هريك از لايه‏ها و براساس وزن در محيط ‏GIS، نقشۀ نهايي پهنه‏بندي سيل به‏ دست آمد. نتايج نشان داد 78.7 كيلومترمربع (57.36 درصد) از مساحت منطقه در معرض خطر وقوع سيل (خيلي‏زياد و زياد) قرار دارد. اين امر با وجود نفوذپذيري متوسط، به‏دليل دخالت عواملي مانند شمارۀ منحني بالا، ارتفاع رواناب بيشتر و پوشش مرتعي ضعيف است كه با توجه به ارتفاع زياد و خوش‏نشيني احتمالي منطقه طي سال‏هاي آتي، مديران و برنامه‏ريزان منطقه بايد با تمهيدات لازم (كنترل ساخت‌وساز در اين مناطق و استفاده از طرح‏هاي كاربري اراضي و ايجاد پوشش گياهي)، از خطر وقوع سيل در اين مناطق جلوگيري كنند يا آن را كاهش دهند.