گفتمانهاي تربيتي اولين مدارس جديد در ايران دوره قاجار

پيدايش مدارس جديد از وقايع منحصر به فرد در تاريخ معاصر ايران به شمار مي آيد. تحليل هاي مختلفي به توضيح شكل گيري مدرسه در ايران پرداخته اند.اما اين تحليل ها دچار نوعي تقليل گرايي و ساده سازي در توضيح اين واقعه تاريخي هستند. در اين مقاله تلاش شده است با روش تحليل گفتمان و بررسي شواهد و اسناد تاريخي روايت عامتري از ظهور مدرسه در ايران ارائه شود.بررسي شواهد تاريخي نشان مي دهد كه نيروهاي متنوع و متكثري در شكل گيري مدارس جديد در ايران نقش داشته اند و نمي توان برپايي مدرسه را به يك نيروي سياسي اجتماعي تقليل داد.ادعاي اين مقاله اين است كه سه گفتمان تربيت شهروند، تربيت رعيت و تربيت مسلمان حول اولين مدارس جديد در ايران شكل گرفتند .هر يك از اين گفتمانها تلاش مي كردند مديريت و فعاليتهاي مدارس را تحت نظارت و كنترل خود در آوردند و بدين ترتيب نوعي نبرد گفتماني حول مدارس جديد برقرار بود .شناخت گفتمانهايي كه براي اولين بار حول تربيت مدرسه اي شكل گرفتند مي تواند درك عميقي از چگونگي شكل گيري مدرسه در اختيار علاقه مندان به مطالعات تربيتي قرار دهد.